Nationaal hitteplan

Geplaatst op 30 juni, 2010 

Ik wist niet dat het bestond maar Nederland heeft een nationaal hitteplan. Sterker nog, Het plan is deze week in werking gesteld en hebben we het advies gekregen om extra water te drinken, inspanning te vermijden en zoveel mogelijk uit de warmte te blijven. Goh, daar zou ik zonder nationaal hitteplan nou nooit aan hebben gedacht. Wat goed zeg dat we een nationaal hitteplan hebben.

Het roept bij mij vragen op over de vervreemding van ons eigen lichaam. Ons lichaam weet namelijk precies wat het nodig heeft en communiceert dat luid en duidelijk. Het enige dat we hoeven doen is naar ons lichaam luisteren. Of het nou warm of koud is, droog of nat, het lichaam weet wat het nodig heeft. Daar zouden eigenlijk geen nationale hitteplannen voor nodig hoeven zijn.

Ik ga voor het RIVM een nationaal ademhalingsplan schrijven voor het geval we niet meer weten dat we moeten adem halen. Keep on breathing.

Bewaard onder Actualiteit, Mening | 16 Comments

Verandering in het onderwijs

Geplaatst op 15 juni, 2010 

Op het verjaardagsfeestje ontstond een interessante discussie over het onderwijs. Wat de discussie extra kleur gaf, was dat een aantal van de aanwezigen zelf in het onderwijs werken.

Gek genoeg waren de meeste het er wel over eens dat onderwijs niet meer verplicht zou moeten zijn maar dat het nodig is dat onderwijs zo goed/inspirerend/creatief is, dat kinderen er graag naar toe gaan. Vanuit behoefte en niet vanuit verplichting.

De meeste waren het er ook over eens dat er drastische veranderingen nodig zijn in het onderwijs. De vraag was waar deze veranderingen vandaan moeten komen. Van het onderwijzend personeel? Er was niet veel vertrouwen dat het onderwijzend personeel, vaak zelf al lange tijd deel van het systeem en gericht op controle, de omslag gaat maken.

De klanten dan, gaan de klanten voor de omslag zorgen? Zou kunnen maar wie zijn dan de klanten van het onderwijs? De kinderen? Nee, want die betalen niet. De ouders zijn de klanten want zij betalen. Maar hoe gaan ouders dan voor de omslag zorgen? Nee, daar gaat de omslag ook niet vandaan komen.

De veranderingen komen van twee kanten:

Op de eerste plaats wel van de klanten maar dat zijn niet de ouders,  ook al betalen zij voor het onderwijs in de vorm van geld. De klanten zijn wel degelijk de kinderen. De verandering begint daar. Zij zijn de klanten omdat zij betalen met een wezenlijk deel van hun tijd, tot hun zestiende jaar maar liefst. En de meeste nog veel langer. Zij zijn de klanten van het onderwijs en daar begint de verandering. Deze verandering is al aan de gang.

De tweede kant waar de verandering vandaan komt, is de arbeidsmarkt. Door de afbrokkeling van het fabriekssysteem en door de enorme uitdagingen waar onze samenleving mee worstelt, is er niet langer behoefte aan mensen die primair zijn opgeleid om te gehoorzamen en om het fabriekssysteem te dienen. Met een diploma of  universitaire bul in gehoorzaamheid kom je er niet meer. Deze verandering is ook al aan de gang.

Het was een heel gezellig feestje. Vandelin Fooled speelde er een akoestische live versie van zijn Internet hit ‘I walked back home’. Binnen stond de tv aan en behaalde Argentinië zijn eerste overwinning op het WK voetbal.

Bewaard onder Actualiteit, Mening | 7 Comments

Tags: ,

De empatische beschaving

Geplaatst op 3 juni, 2010 

Ik heb het boek ‘The age of empathy’ van Frans de Waal voor ongeveer 3/4 gelezen en ben onder de indruk van zijn betoog (en talloze voorbeelden) over hoe diepgaand het vermogen tot empathie aanwezig is in ons lichaam en geest. Sociaal gedrag, zo stelt hij, is veel belangrijker dan het zo vaak aangehaalde en geroemde recht van de sterkste.

Ik vind dit zeer interessant te lezen in een tijd, zo net voor de verkiezingen, waar politici het debat en de verkiezingen tot een strijd maken om hun eigen punten er doorheen te drukken en proberen zich het recht van de sterkste toe te eigenen. Of deze manier van politiek bedrijven ons uiteindelijk verder gaat helpen is maar de vraag.

Wat ons wel verder helpt is de vorming van een empatische beschaving, gefundeerd op verbinding en sociaal gedrag in plaats van op concurrentie en strijd. Wat het boek van Frans de Waal meer dan duidelijk maakt, is dat dit geen utopie is maar dat de bouwstenen hiervoor al in ruime mate aanwezig zijn. Die bouwstenen dat zijn wij, de mensen. Wij zijn empatische wezens.

Een prachtige video die dit in tien minuten illustreert, is de volgende (goed opletten want het tempo ligt hoog):

Credits: ik vond deze video op de blog van Joe Brummer

Bewaard onder Actualiteit, Boeken, Mening | 9 Comments

Tags: ,

De letterlijke kracht van focus

Geplaatst op 24 mei, 2010 

Vorige week dinsdag hadden we Tai Chi les. De tweede les uit een serie van tien om kennis te maken met het onderdeel ‘Pushing hands’. Na de warming up deden we ‘omarm de boom’, een oefening waarbij je een denkbeeldige boom omarmt en die helpt om stevig te gronden.

Daarna deden we ‘omarm de boom’ in tweetallen: nummer één deed ‘omarm de boom’ en nummer twee duwde stevig tegen de arm en schouder van nummer één om te proberen hem/haar van zijn/haar plek te krijgen.

Na wat oefenen lukte het iedereen steeds beter om stevig te blijven staan. Het bovenlichaam beweegt dan wel en de armen ook, net zoals de takken van een boom in de wind, maar de onderste helft van het lichaam blijft stevig op de plaats staan zoals de stam van een boom.

Op een gegeven moment voelde ik hoe de kracht waarmee tegen me aan werd geduwd verder werd opgevoerd. Even, heel even maar, verplaatste ik mijn aandacht van mijn centrum, naar mijn voeten om te checken of ik nog wel stevig contact maakte met de grond. En in de fractie van en seconde dat in met mijn aandacht naar mijn voeten ging, werd ik omgeduwd. Ik was met mijn aandacht weg uit mijn centrum en dat was genoeg om mezelf uit balans te halen. De boom viel om.

Over focussen en de kracht ervan kun je nadenken, praten, bloggen en je kunt het oefenen maar er gaat niets boven het fysiek ervaren van de kracht van focussen om definitief af te rekenen met het laatste restje scepsis.

Door te focussen zet je jezelf in je kracht en haal je jezelf er ook weer uit. Je doet het allemaal zelf en het heeft niets te maken met wie of wat er al dan niet letterlijk tegen je aanduwt.

Bewaard onder Mening, Persoonlijk | 6 Comments

Tags: , ,

De belangrijkste menselijke eigenschap

Geplaatst op 20 mei, 2010 

Wat DE belangrijkste menselijke eigenschap is, weet ik niet want het idee dat er één eigenschap is die het belangrijkste is, diskwalificeert gemakkelijk andere eigenschappen die ook belangrijk zijn. Maar sinds ik het boek ‘The Age of Empathy’ aan het lezen ben van Frans de Waal, herontdek ik het wezenlijke belang van het vermogen om meningen, percepties  en paradigma’s te bevragen, verwerpen, bijstellen en veranderen door actief op zoek te gaan naar nieuwe informatie en door vragen te stellen.

Vragen stellen aan jezelf en anderen en in het bijzonder in die situaties waarin een mening, perceptie of paradigma als een zekerheidje wordt gepresenteerd. Zekerheidjes zijn er altijd al geweest en zullen er altijd zijn. Ooit waren ‘de aarde is plat’ en ‘de aarde is het middelpunt van het heelal’ zekerheidjes. Meer van deze tijd waren het kapitalisme en communisme zekerheidjes.

Maar al deze zekerheidjes hebben één ding met elkaar gemeen: ze waren tijdelijk van aard. Ze zijn allemaal verdwenen of zijn bezig te verdwijnen en hebben dankzij wetenschap of maatschappelijke ontwikkelingen plaatsgemaakt voor andere zekerheidjes. Tot ook die weer verdwijnen want alle zekerheidjes zijn tijdelijk. Hetzelfde geldt voor persoonlijke zekerheidjes, dingen die je zeker denkt te weten over jezelf.

De grootse dienst die we elkaar kunnen bewijzen, is het stellen van vragen. Door elkaar vragen te stellen kunnen oude zekerheidjes plaatsmaken voor nieuwe zekerheidjes. Maar wat is het nut van de ene tijdelijke zekerheid inruilen voor de andere? Het antwoord is ruimte, ruimte om te groeien.

Nieuwe zekerheidjes bieden meer ruimte dan de oude. Het is net als met kleding waar je letterlijk en figuurlijk uit groeit. Kleding die altijd prima paste, zit ineens te strak en je kunt niet meer prettig bewegen. Dan is het tijd voor nieuwe kleding. Met zekerheidjes werkt het ook zo: die zitten op een gegeven moment ook te strak.

Een tijdje geleden las ik de blogpost ‘Metaphors for life’. Er volgde een interessante uitwisseling met Irina, de schrijfster. Ze vroeg me naar mijn verborgen overtuiging over het leven. Mijn eerste reactie was: het leven is niet te vertrouwen. Hmmm, interessante overtuiging maar is het ook echt waar? Nee, het is niet waar, het is een projectie van mijn gebrek aan vertrouwen in mijzelf op dat moment.

Maar Irina bleef doorvragen en ik bedacht een nieuwe metafoor: het leven is een zachtaardige leraar/lerares. Ook interessant maar als ik het leven zie als een leraar of lerares, dan zie ik het leven als leren, studeren en werken. Niet iets waar ik helemaal blij van wordt. En zo ben ik nu op zoek naar een nieuwe metafoor, eentje met de woorden plezier en spelen erin.

En zo heb ik dankzij de vragen van Irina enkele overtuigingen blootgelegd waar ik me niet zo bewust van was. Overtuigingen die ik nu kan inruilen voor andere overtuigingen die wat ruimer zitten van de vorige.

‘Every metaphor empowers and limits, no matter how fabulous they might sound’ schreef Irina me en het klopt. Metaforen, overtuigingen, zekerheidjes, ze bieden in eerste instantie ruimte, net zo lang tot je eruit groeit en ze beginnen te knellen. Dan is het tijd om vragen te stellen want vragen stellen brengt het proces van ruimte op gang. Als je wilt groeien: durf te vragen.

Bewaard onder Mening, Persoonlijk | 8 Comments

Tags: , , , ,

De belangrijkste beslissing

Geplaatst op 18 mei, 2010 

Wat is de belangrijkste beslissing die je in een mensenleven kunt nemen? Volgens Albert Einstein is dat de beslissing of je in een vriendelijk universum leeft of  in een vijandig universum, of je in een ondersteunend universum leeft of in een universum waar je geen enkele steun van hoeft te verwachten.

Op het blog ‘Home is where the heart is singing‘ kwam ik de woorden van Einstein als volgt tegen:

“The most important decision you will ever make is to decide, once and for all, whether you live in a Universe that is supportive and friendly or whether you live in a Universe that is hostile and unsupportive.”

Prachtig! dacht ik toen ik het las en veranderde meteen weer van mening over het universum. Want anders dan Einstein het zegt (once and for all), verander ik voortdurend van mening over het universum. Ik ben het wel met Einstein eens dat de keuze hoe je het universum ziet een hele belangrijke is, maar dat het een keuze is die je voor eens en voor altijd maakt, daarover verschillen we van mening.

Ik vraag me af hoe Einstein dat zelf in de praktijk bracht, bijvoorbeeld toen de eerste atoombom viel. Ik kan me niet voorstellen dat hij het universum toen op zijn knieën heeft bedankt. En toch begrijp ik wel wat hij ermee bedoelt: dat  wat je denkt ook jouw werkelijkheid wordt.  En juist dat is bijzonder moeilijk te accepteren als de dingen anders lopen dan gewenst. Accepteren dat mijn werkelijkheid werkelijk de mijne is. En dat als ik mijn werkelijkheid wil veranderen, ikzelf moet veranderen. Oei.

Ik heb de woorden van Einstein nog eens gegoogeld en ontdekte verschillende varianten zoals:

“The most important decision we make, is whether we believe we live in a friendly or a hostile universe.”

Het ‘once and for all’ is hier weggevallen of misschien heeft Einstein het ‘once and for all’ wel nooit gezegd. Ik denk dat de beslissing of het universum vriendelijk of vijandig is, een beslissing is die je steeds weer opnieuw kunt nemen. Want ik denk dat de belangrijkste menselijke eigenschap het vermogen is om van mening te veranderen. Maar daarover later deze week meer.

Bewaard onder Citaten, Mening, spiritualiteit | 11 Comments

Tags: , ,

Focus en de cirkel van invloed

Geplaatst op 17 mei, 2010 

Dankzij een comment van Michael Minneboo herontdekte ik Stephen Covey’s cirkels van invloed en betrokkenheid.

Stel je een grote cirkel voor met daarin alles waar je op een of andere manier bij betrokken bent. Binnen deze cirkel staan dingen waar je wel bij betrokken bent maar geen invloed op hebt (het nieuws, de prijzen in de supermarkt, de vorming van een nieuwe regering, je collega’s op het werk of het gedrag van je partner) en ook dingen waar je bij betrokken bent en waar je wel invloed op hebt (de keuze van je hobby’s, je tijdsbesteding, je eetgewoonten, het werk dat je doet of je eigen gedrag).

De grote cirkel heet de cirkel van betrokkenheid. Binnen die grote cirkel bestaat een kleinere cirkel: de cirkel van invloed. Als je nagaat aan welke van de twee cirkels je de meeste tijd en energie besteedt, kun je bepalen hoe proactief je bent.

Covey zegt hierover dat proactieve mensen hun tijd en energie vooral richten op hun cirkel van invloed. Met hun positieve energie vergroten ze hun cirkel van invloed. Reactieve mensen richten hun tijd en energie vooral op de cirkel van betrokkenheid. Hun focus genereert negatieve energie en zorgt ervoor dat ze de dingen waar ze wel invloed op kunnen uitoefenen, verwaarlozen. Hierdoor verkleinen ze hun cirkel van invloed.

De cirkels van invloed en betrokkenheid sluiten mooi aan op het thema focussen. Focussen betekent in eerste instantie je aandacht, tijd en energie richten op die dingen waar je invloed op hebt. Als je dat doet, oefen je je eigen macht uit. Richt je je aandacht, tijd en energie op de dingen waar je geen invloed op hebt, dan kom je terecht in de beleving van machteloosheid. Je geeft je eigen macht als het ware weg.

Ook de serenity prayer wijst in gebedsvorm op het maken van onderscheid tussen de dingen die je wel kunt veranderen en de dingen die je niet kunt veranderen. Zo is de serenity prayer het spirituele equivalent van de cirkels van invloed en betrokkenheid en een spiritueel hulpmiddel bij het focussen.

Lees ook:

Bewaard onder Mening, spiritualiteit | 4 Comments

Tags: , , ,

Afleidingen bestaan niet

Geplaatst op 12 mei, 2010 

Wat is de belangrijkste oorzaak van het verlies van of gebrek aan concentratie? Met stip op nummer één: afleidingen. Overal om ons heen zijn afleidingen. Het dagelijks leven is er vol van. Via onze zintuigen komt er continu een stortvloed aan prikkels op ons af en dat zijn allemaal afleidingen. Gevolg: weg concentratie, weg aandacht, weg focus.

Maar is dat wel zo? Jaren geleden had ik elke maandagavond Tai Chi les. De lerares begon de les altijd met een paar eenvoudige warming ups om, zoals ze dat noemde, even binnen te komen. Warming ups om aanwezig te zijn in het zaaltje in plaats van in je hoofd nog aanwezig zijn bij die ene vergadering eerder op de dag of bij de afwas. Daarna oefenden we ‘de vorm’ en leerden we de bewegingen zo vol mogelijk uit te voeren. Vol betekent weg zijn uit het hoofd en echt helemaal aanwezig zijn in de beweging.

Toevallig oefende er op maandagavond in hetzelfde gebouw ook een rockbandje. Hoe goed wij ons best ook deden op onze oefeningen en bewegingen, zodra de muzikanten begonnen te spelen wat het afgelopen met ons en lagen we eruit. Alle aandacht, concentratie en focus foetsie. We zaten meteen in ons hoofd en dat was te merken aan de bewegingen.

De lerares lachte dan en zei dat als je Tai Chi beoefent, de grootste uitdaging is de oefeningen te doen midden op een kruispunt in een drukke stad. We hadden op maandagavond eigenlijk twee leermeesters: onze lerares en het rockbandje.

Na verloop van tijd lukte het ons steeds beter om onze aandacht bij de bewegingen te houden en ons minder te laten afleiden door het rockbandje. De geluiden van de rockband waren er nog steeds maar het waren niet langer afleidingen. Hoe kwam dat?

Afleidingen als zodanig bestaan helemaal niet. Iets is pas een afleiding als de denkgeest er aandacht aan geeft en er de focus op richt. En dat is wat wij na jaren Tai Chi leerden: wat de rockband ook speelde, of het nou mooi of lelijk was, zuiver of vals, wij leerden met onze aandacht en focus bij onszelf te blijven. Als het rockbandje dan begon te spelen, hadden we een soort van innerlijke glimlach, (meestal) niet meer dan dat.

Alles wat wij afleidingen noemen, is in feite het ‘werk in uitvoering’ van de denkgeest met de intentie, misschien onbewust maar wel doelbewust, om onze aandacht en focus te verstrooien.

Als ik de metafoor van de zaklantaarn weer gebruik zoals genoemd in ‘Machteloosheid als teken van kracht‘ , dan kun je dit proces vergelijken met het in een donkere kamer wild om je heen zwaaien met een zaklantaarn. Het geeft een leuk lichteffect in de kamer maar je wordt er vreselijk onrustig van en je ziet in feite niks van wat er in de kamer is. Als je de zaklantaarn echter op één punt richt, zie je pas wat er is. En als je genoeg hebt gezien en besluit dat je wat anders wilt zien, richt je de zaklantaarn rustig op iets anders en laat je het licht daarop schijnen zodat je kunt zien wat daar is.

De zaklantaarn is niet een op zichzelf staand ding dat een geheel eigen leven leeft en er maar een potje op los schijnt. De hand en arm die de zaklantaarn bedienen, bepalen waar deze op is gericht en voor hoe lang.

Wij zijn het zelf die de zaklantaarn (onze aandacht en focus) bedienen, niks of niemand anders dan wijzelf doen het. Als er een rockband begint te spelen, bepaal je zelf of je er je aandacht en focus op richt of niet. Als je dat doet terwijl je met Tai Chi bezig bent, geef je je eigen macht in de vorm van aandacht en focus uit handen aan de rockband. In ons dagelijks taalgebruik zeggen we dan dat de rockband ons afleidt maar wat er feitelijk gebeurt, is dat we toestaan dat onze aandacht en focus verschuift van de Tai Chi oefeningen naar de rockband. Het verschuiven van aandacht en focus doen we zelf.

De menselijke denkgeest is wereldkampioen in het zoeken en bedenken van afleidingen. Is er geen rockband in de buurt, dan zorgt de denkgeest wel voor een gedachtenstoom van dingen die zijn gebeurd (en die toch niet meer veranderd kunnen worden)  of van dingen die gaan gebeuren (en waarvan niet eens zeker is of ze daadwerkelijk zullen  gebeuren).

Het is niet gemakkelijk dit ineens anders te doen maar als we ons zelf hebben aangeleerd om onze aandacht en focus te versnipperen, dan kunnen we het ook weer afleren. We kunnen leren om het anders te doen.

Het is daarom dat het dagelijks leven zo boordevol prikkels is: elke prikkel is een gelegenheid onze aandacht en focus te trainen zodat we weer meesterschap uitoefenen over onze eigen zaklantaarn. Alles wat we een afleiding noemen is een leermeester in vermomming.

Perfectie is niet mogelijk maar progressie is gegarandeerd.

Lees ook: Bewustzijn en focus.

Bewaard onder Mening, Persoonlijk, spiritualiteit | 11 Comments

Tags: , , , ,

← Vorige pagina — Volgende pagina →