De taal van het reptielenbrein

Geplaatst op 6 april, 2010 

In zijn nieuwste boek ‘Linchpin’ schrijft Seth Godin onder andere over het reptielenbrein, een stukje van onze hersenen dat ons saboteert. De sabotage activiteiten van het reptielenbrein zijn te herkennen aan de taal die het gebruikt zoals:

Of allerlei varianten. Een bekende is zeggen dat je eerst x, y en z moet doen voordat je kunt doen wat je graag wilt. Als je graag wilt schilderen heb je niet eerst een compleet ingericht atelier nodig. Als je wilt schrijven heb je niet eerst een computer nodig.

Soms klinkt het reptielenbrein ronduit stoer zoals mensen die zeggen: ‘Motorrijden is niks voor mij want dan rij ik me echt helemaal dood’. Alsof ze de moed hebben om überhaupt motor te rijden. Maar die moed hebben ze niet. Het is het reptielenbrein dat praat en dat doodsbang is om zelfs maar rijlessen te nemen.

Ook oneliners uit de zwarte pedagogie zoals  ‘Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’ en ‘Als je voor een dubbeltje geboren bent, word je nooit een kwartje’ behoren tot de taal van het reptielenbrein.

Telkens als je deze taal gebruikt, breng je een stukje van je eigen genie om zeep of het genie van een ander. We zijn getraind en gehersenspoeld om dit te doen zodat we beter in het systeem zouden passen omdat dit gediend is met vervangbare (middelmatige) mensen in plaats van met onmisbare (geniale) mensen.

Telkens als je deze taal gebruikt, dien je een systeem dat dood is. Als je goed luistert naar de berichten in de media kun je er de overlijdensadvertenties van het systeem in herkennen.

Lees ook:

Bewaard onder Boeken, Communicatie, Mening | 9 Comments

Tags: , , , ,

Hoe luister jij naar je partner?

Geplaatst op 19 maart, 2010 

Gisteren hadden Michael Minneboo, Jooper en ik een afspraak. We hebben via Internet regelmatig blog- en twittercontact en zaten gisteren voor het eerst face to face aan tafel. De tafel was rond en we zaten in het midden van het land: een soort van symbolische bulls-eye. Het gesprek was ook precies een schot in de roos: de tijd vloog voorbij en de onderwerpen  over tafel.

Waar hebben drie mannen het dan over? We hadden over voetbal kunnen praten of over de winter die eindelijk voorbij is. Nee, daar hadden we het niet over. Waar we het onder andere over hadden, is hoe je als man naar je partner luistert als zij aan het vertellen is over iets dat haar emotioneel heeft geraakt.

We kwamen er niet helemaal uit in de zin van dat we een kant en klare handleiding konden bedenken. Elke partner en elk gesprek is steeds is weer anders en wat de ene keer werkt kan de andere keer niet werken. We kwamen wel tot de conclusie dat je als man in ieder geval geen adviezen moet geven tenzij je het idee hebt dat je partner dat juist graag wil. In zo’n geval kun je vragen: wat wil je dat ik doe, advies geven of luisteren? (Bedankt voor deze tip Michael).

Een man geeft graag advies en een vrouw wil graag dat er naar haar geluisterd wordt, althans, dat zijn zo’n beetje de stereotype beelden. Ik vroeg het vanochtend mijn eigen partner: hoe wil jij graag dat er naar jou geluisterd wordt?

Wat ik van haar begreep is dat er tijdens het luisteren oogcontact nodig is en dat er echt aandacht is voor wat er wordt verteld. Vertaald naar mezelf/mannen: tijdens het luisteren niet af en toe naar de computer of tv kijken of ondertussen andere dingen doen.

Haar tweede punt was: laten merken dat er geluisterd wordt. Af en toe even ja of nee knikken, instemmend hummen, goh zeggen, dat soort dingen. Vertaald naar mezelf/mannen: niet de coach of therapeut gaan uithangen. Mijn partner heeft er een hekel aan als ik met oplossingsgerichte coach vragen aan kom zetten of met geweldloze communicatie omdat ze wil dat ik als partner luister.

Haar derde punt was: vragen stellen. En daar had ik even extra toelichting nodig: wat voor soort vragen? Vragen naar de inhoud (En toen? Waarom? Hoezo?) of vragen naar het proces (Hoe voelde dat voor je? Hoe was dat voor je?). Wat ik van haar begreep is dat dit voor een vrouw steeds verschillend is: de ene keer wil ze een vraag naar de inhoud en de andere keer juist niet. Vertaald naar mezelf/mannen: er bestaat geen formule voor. Dus: trial and error, probeer ervan te leren en te genieten.

Als ik de vraag omdraai naar hoe wil ik (als man) dat mijn partner naar mij luistert, dan kom ik toch aardig dicht in de buurt van hetzelfde lijstje als dat van mijn partner. Voor de waarom-vragen heb ik een allergie, die liever niet. Ik wil ook graag dat er aandacht is en dat ik gehoord wordt en vooral dat ik de ruimte heb om te uiten wat er op dat moment leeft en speelt, zonder dat daarover geoordeeld wordt.

Een valkuil waar ik wel eens intrap is dat ik tijdens het gesprek met mijn aandacht ergens anders naar toe ga. Vrouwen, zo is mijn aanname, merken dat en hebben dan het idee tegen een muur te praten. Het beste wat ik dan naar mijn idee kan doen is het haar zeggen: ‘Ik merk dat ik dit gesprek op dit moment niet de aandacht kan geven die ik wil. Hoe is het voor jou dit gesprek vanavond voort te zetten?’

Mijn partner begint wel eens tegen me te praten terwijl ik juist ergens mee bezig ben. Andersom doe ik dat ook wel: beginnen te praten terwijl mijn partner juist ergens me bezig is. Wat naar mijn idee dan helpt is even checken: heb je  aandacht om even naar me te luisteren?

Of je partner je echt helemaal hoort zoals je gehoord wil worden, daarover heb je geen controle, of je nou man of vrouw bent. Het belangrijkste van wat je zegt is volgens mij dat je het zegt voor jezelf.

En als je expliciet gehoord wilt worden kun je je partner vragen: wil je mij in eigen woorden vertellen wat je mij hebt horen zeggen? Deze vraag is niet bedoeld als overhoring maar als hulpmiddel om te checken of je boodschap is overgekomen zoals je deze hebt bedoeld.

Bewaard onder Communicatie, Persoonlijk | 35 Comments

Tags: ,

Kun je wel verliefd zijn OP iemand?

Geplaatst op 12 maart, 2010 

Petra maait met haar reactie op de vorige blogpost zowat het gras voor mijn voeten weg met de vraag: kun je wel verliefd zijn OP iemand? Ik begeef me nu op glad ijs maar doe het toch. Nee, je kunt ook niet verliefd zijn op iemand.

We zeggen in ons taalgebruik:  ‘Ik ben boos op jou’ omdat we de overtuiging hebben (vaak onbewust) dat de ander de oorzaak is van onze boosheid. Zo zeggen we ook: ‘Ik ben verliefd op jou’ omdat we de overtuiging hebben (eveneens vaak onbewust) dat de ander de oorzaak is van de liefde die we ervaren. We maken dan de ander tot bron van die liefde. Zo’n bron moet veroverd worden, beheerst en gecontroleerd om verzekerd te blijven van die liefde: vroeger of later een effectief recept voor relatieproblemen.

Maar net zo min als een ander de bron is van de boosheid die je voelt, is een ander de bron van de liefde die je  ervaart. Die bron van liefde ben je zelf en de ander waar je verliefd op bent, fungeert als spiegel voor die bron. Die liefde ligt niet buiten jezelf bij een ander maar in jezelf. Die ander helpt je alleen maar die liefde in jezelf te ervaren door deze naar je terug te spiegelen. Als je dat weet hoef je de ander ook niet te veroveren, te beheersen en controleren.

Ik zou nog een nieuwe blogpost kunnen schrijven over of je teleurgesteld kunt zijn IN iemand. Nee, dat kun je niet. Teleurstelling heeft niks met de ander te maken maar alles met je eigen verwachtingen.  Met je verwachtingen creëer je je eigen teleurstellingen. De ander helpt je alleen maar aan te tonen dat je verwachtingen niet klopten.

Lees ook: Je bent nooit boos OP iemand

Bewaard onder Communicatie, Mening | 12 Comments

Tags: ,

Je bent nooit boos OP iemand

Geplaatst op 11 maart, 2010 

Je kunt je boos voelen variërend van een gevoel van lichte irritatie tot kokende woede. In ons taalgebruik zeggen we dan dat we boos zijn. Waarom zeggen we dat we boos ZIJN in plaats van dat we ons boos VOELEN? Boosheid is toch een gevoel?

Boosheid als gevoel lijkt iets anders te zijn dan bijvoorbeeld schrik als gevoel. Als je schrikt dan is dat gevoel van schrik er ineens en het is ook zo weer weg. Gevoelens komen en gevoelens gaan, het is e-motie: energy in motion (energie in beweging).

Met boosheid lijkt toch iets anders aan de hand. Je kunt minuten, uren, dagen boos zijn, sommige mensen zijn het zelfs hun hele leven lang. Ze voelen geen boosheid, ze zijn het gewoon. Boosheid is een staat van zijn en met je gedachten en overtuigingen kun je deze staat van zijn voeden en in stand houden, net zolang tot je echt genoeg hebt van steeds weer diezelfde ‘boosmakende gedachten en overtuigingen’ en dan is de boosheid ook zo voorbij.

Je kunt dus echt boos ZIJN in de zin van dat je in een staat van boosheid verkeert. Als ik me boos voel zeg ik liever: ‘Ik voel me boos’ dan: ‘Ik ben boos’ want als ik zeg: ‘Ik ben boos’ lijkt het wel of ik mijn boosheid bekrachtig en mijn boosheid verder toeneemt. Ik gooi dan als het ware een extra houtblok op het vuur.

Behalve dat we in ons taalgebruik zeggen dat we boos zijn in plaats van dat we ons boos voelen, zeggen (of denken) we ook dat we het op een ander zijn: ‘Ik ben boos jou jou’. De ander als oorzaak van de boosheid.

Maar de oorzaak van boosheid ligt nooit bij een ander. Meestal is de oorzaak van boosheid een goed/fout gedachte of overtuiging in de zin van: wat hier gebeurt mag niet gebeuren, het is fout wat er gebeurt. Een oordeel over en ontkenning van de realiteit.

Je kunt dus nooit boos zijn OP iemand ook al schreeuwt je hele lijf het letterlijk en figuurlijk uit dat het wel zo is. Als je jouw boosheid en de oorzaak ervan op een ander projecteert door te zeggen: ‘Ik ben boos op jou’, dan maak je van jezelf een slachtoffer en van de ander een dader. Zie daar in een conflictsituatie nog maar eens uit te komen. En moet je eens opletten wat er met je gebeurt en hoe je je voelt telkens als je die ander ziet of aan die ander denkt.

Credits: deze blog is ontstaan uit een uitwisseling met Petra Maartense (zie ‘Gevoelens als estafettestokje’). Petra blogt op ‘De vliegende schildpad’

Bewaard onder Communicatie, Mening | 17 Comments

Tags: , , ,

Gevoelens als estafettestokje

Geplaatst op 9 maart, 2010 

Gevoelens lijken soms wel op een estafettestokje. De één zegt: hier heb jij het stokje, neem het van me aan want jij bent er verantwoordelijk voor. De ander zegt: geef mij dat stokje, ik neem het van je over want ik ben er verantwoordelijk voor.

Jij geeft mij het gevoel dat…

Dit is typisch een uitspraak van iemand die zijn/haar estafettestokje maar al te graag uit handen geeft om er een ander verantwoordelijk voor te maken: wat ik voel is jouw verantwoordelijkheid. Deze vorm van het doorgeven van het estafettestokje hoor ik regelmatig. Vooral songwriters zijn er dol op maar ook in films en in het dagelijks leven hopt het stokje op deze manier gemakkelijk van de één naar de ander.

Ik geef jou het gevoel dat…

Deze versie hoor ik niet zo vaak. Hij viel me laatst op toen ik hoorde zeggen: ‘Fijn dat ik jou een gerust gevoel heb kunnen geven’. Het is een uitspraak van iemand die het estafettestokje graag uit handen van een ander neemt om er zelf verantwoordelijkheid voor te nemen: wat jij voelt is mijn verantwoordelijkheid.

Hou je eigen stokje vast want:

Ter verdediging van dat gedoe met dat estafettestokje hoor ik wel eens zeggen dat die dingen nu eenmaal zo gezegd worden in onze taal. Maar het heeft niks met taal te maken maar met de onderliggende overtuigingen, de taal fungeert alleen als boodschapper.

Bewaard onder Communicatie, Mening | 13 Comments

Tags: , ,

Afspraak is afspraak

Geplaatst op 1 februari, 2010 

Afspraak is afspraak

Hij valt nog regelmatig in brainstormsessies over samenwerking: afspraak is afspraak. Een afspraak is heilig en als je een afspraak maakt dan moet je je daaraan houden. Punt.

Een afspraak is een overeenkomst die mensen vrijwillig met elkaar maken. Als mensen met elkaar afspraken maken, rekenen ze erop dat die afspraken worden nagekomen. Dat is de achterliggende aanname: een afspraak wordt nagekomen. En dat is logisch want anders maak je geen afspraak.

Als iemand zijn of haar aandeel in de afspraak niet nakomt, kan dat bij de anderen teleurstelling en boosheid triggeren. Waarom? Omdat iemand zijn of haar afspraak niet nakomt? Ik denk dat die teleurstelling en boosheid eerder het gevolg zijn van de aanname die in zo’n geval niet klopt: de aanname dat afspraken worden nagekomen. Want die aanname klopt niet altijd, afspraken worden niet altijd nagekomen.

Hier ligt een wereld van verschil. Als ik me teleurgesteld of boos voel omdat iemand zijn/haar afspraak met mij niet nakomt, kan ik gemakkelijk met de vinger naar die ander wijzen en denken dat het de ‘schuld’ van de ander is dat ik me teleurgesteld en boos voel. Ik maak de ander dan verantwoordelijk voor hoe ik me voel en voor wat er in mij omgaat.

Maar als ik vanuit mijn teleurstelling en boosheid de stap kan maken naar mijn eigen aannames en verwachtingen (bijvoorbeeld de aanname en verwachting dat afspraak is afspraak), dan hou ik de verantwoordelijkheid voor wat ik voel en wat er in mij gebeurt bij mezelf en kan ik van daaruit actie ondernemen. Dat dit niet altijd even simpel is, onderschrijf ik. Bijvoorbeeld als het gaat om een afspraak waar ik me veel van heb voorgesteld en die onverwachts niet door gaat.

En afspraak is een afspraak totdat iemand zijn/haar aandeel in de afspraak opzegt. Dat klinkt al heel anders dan afspraak is afspraak.

Als ik met jou afspreek dat we elkaar om half drie op het station zien en het lukt jou niet om die afspraak na te komen, dan wil ik graag dat je me dat even laat weten. Stel dat je onverwachts met je zoon of dochter naar de dokter moet, dan wil ik graag dat je naar de dokter gaat in plaats van naar het station voor onze afspraak. Dan heb ik helderheid en weet ik ook waar ik aan bijdraag door onze afspraak niet door te laten gaan.

Nou gaat die afspraak op het station dus niet door. Maar wat dan?

Een afspraak is een afspraak totdat iemand zijn/haar aandeel in de afspraak opzegt waar dan een nieuwe afspraak over wordt gemaakt.

Die nieuwe afspraak kan zijn dat we een ander keer afspreken of dat we afspreken het afspraakje te laten vervallen want dat kan natuurlijk ook. Maar dan is er in ieder geval interactie over de afspraak en dat is volgens mij de bedoeling ervan: interactie.

Daarom klinkt voor mij ‘afspraak is afspraak’ zo statisch en doods. En klinkt ‘een afspraak is een afspraak totdat iemand zijn/haar aandeel in de afspraak opzegt waar dan een nieuwe afspraak wordt gemaakt’ dynamisch en levendig en ook veel realistischer.

Het is niet voor niks dat ‘afspraak is afspraak’ steeds terugkeert in brainstormsessies. ‘Afspraak is afspraak’ werkt niet. Maar het staat leuk in de notulen zodat mensen ernaar kunnen verwijzen als een afspraak niet wordt nagekomen. Kunnen ze niet met één maar met twee vingers wijzen.

Bewaard onder Communicatie | 4 Comments

Tags: ,

Zeg het helder en direct

Geplaatst op 27 januari, 2010 

We zien elkaar morgen op het station??? Om half drie. Vier uur kan ook??? We nemen dan de Intercity. De Interliner kan ook, nog even uitzoeken???

Krijg je wel eens zo’n e-mail? Ik wel en ik heb er een hekel aan. Ik raak ervan in verwarring over wat die ander nou precies bedoelt, wat hij/zij van mij vraagt. Voor ik het weet zet ik mijzelf aan het werk om uit te puzzelen wat die ander mogelijk bedoelt:

Zien we elkaar morgen nou wel of niet? En zo ja, is het dan om half drie of om vier uur? Nemen we dan de Intercity of de Interliner? Wie zoekt dat uit? Wordt van mij verwacht dat ik dat doe of doet die ander dat?

Of wanneer je iemand vraagt: ‘Wil jij de boodschappen doen vandaag?’ en die ander dan antwoordt met ‘Jij kunt toch ook boodschappen doen?’. Bedoelt die ander nou ja of nee?

Ik noem dat indirect communiceren. De één zegt niet recht voor z’n raap wat hij/zij wil en de ander wordt aan het werk gezet om dat dan maar uit te vogelen. Ik hou ervan als dingen helder en duidelijk zijn:

We zien elkaar morgen op het station om half drie en nemen dan de Intercity. Er vertrekt om vier uur ook een Interliner, die is goedkoper maar de reis duurt een half uur langer. Ik wil graag met de Intercity reizen. Hoe is dat voor jou?

Of:

Ik wil graag morgen met je afspreken op het station. Wil jij uitzoeken of we dan de trein nemen of de Interliner en wat de vertrektijden zijn?

Daar hou ik van. Het is helder, direct en ik weet precies wat er van mij gevraagd wordt. Dat gaat voor mij over respect van elkaars ruimte.

Bewaard onder Communicatie | 4 Comments

Tags: ,

Gooi het woordenboek weg

Geplaatst op 4 december, 2009 

Op de UrbanMonk blog las ik ‘Finding Peace in Happiness’. Dani, de schrijver van dat artikel, gaat op zoek naar wat  happiness voor hem betekent. Zijn vertrekpunt is de betekenis die het woordenboek aan happiness geeft en van daaruit ontdekt hij wat het voor hem betekent en hoe hij het kan bereiken. Tijdens het lezen dacht ik terug aan wat ik eerder deze week schreef over het bedenken van je eigen spelregels voor succes.

Het woordenboek heeft niet het monopolie op het definiëren van woorden. Het beste gooi je het woordenboek gewoon weg en bedenk je zelf wat een woord voor jou betekent. Wat betekent succes voor jou? En geluk? En liefde?

Waarom eindigt discussie zo vaak in strijd? Omdat niemand checkt wat de persoonlijke betekenis is die iedereen aan het gespreksonderwerp geeft. Dan denk je dat iedereen het over hetzelfde heeft terwijl iedereen het eigenlijk over iets anders heeft. Heb je bijvoorbeeld een bespreking over de toegevoegde waarde van een product of dienst, begin dan met te vragen wat toegevoegde waarde voor iedereen betekent.

Een woordenboek, of de betekenis die je ouders of leraren aan een woord gaven, kan een echte pain in the ass zijn als je het teveel macht geeft in plaats van zelf uit te zoeken wat iets voor jou betekent.

Bewaard onder Communicatie, Mening | 6 Comments

Tags: ,

← Vorige pagina — Volgende pagina →