Oplossingsgericht sturen en geweldloze communicatie

Geplaatst op 5 april, 2009 

Dit artikel is een bewerking van een comment dat ik eerder plaatste op het NOAM netwerk . Het betreft een reactie naar aanleiding van de publicatie ‘Oplossingsgerichte tool voor managers‘ van Coert Visser en Gwenda Schlundt Bodien op Managementsite. Als je niet bekend bent met de verschillende competenties van het oplossingsgericht werken lees dan het artikel van Coert en Gwenda.

Ik zit al een tijdje te broeden op ‘Geweldloze Communicatie’ en ‘Oplossingsgericht werken’: hoe en waar deze beide methoden elkaar kunnen aanvullen en ondersteunen.

Ik bemerk bij mezelf wat weerstand als het gaat over oplossingsgericht sturen. Ik heb meer ervaring met de firma ‘manipulatie, list & bedrog BV’ dan mij lief is en oplossingsgericht sturen is geloof ik niet echt mijn ding. De bottomline zoals ik die herken in het oplossingsgericht sturen is dat degene die gestuurd wordt wel gehoord wordt maar uiteindelijk wel datgene moet doen wat de leidinggevende wil. Dit klinkt voor mij niet als een win/win situatie. Nu zal heel leidinggevend Nederland zeggen dat dat nu eenmaal hoort bij leidinggeven en bij werken in een hiërarchie maar ik geloof daar niet meer zo in. Er is in de wereld veel aan het veranderen en ik denk dat er in toekomst geen functies meer nodig zijn met het woordje ‘leidinggevende’ of ‘manager’. Dit klinkt nu nog als een utopie maar de dingen gaan oh zo snel en steeds sneller.

Waar Geweldloze Communicatie in mijn beleving een prima rol kan spelen die tevens bijdraagt aan een win/win situatie is in het kwadrant van het oplossingsgericht sturen (zie het 4SFC model van Coert en Gwenda). In de  nieuwsbrief NVC Quick Connect (July 2008) staat een artikel van Marshall Rosenberg waarin hij op het niveau van een organisatie de volgende behoeften herkent:

Wat mij in het bijzonder intrigeert is een situatie waarbij tijdens een gesprek twee mensen voor een win/win situatie zorgen door te zoeken naar een oplossing die tegelijk bijdraagt aan de behoefte(n) van de organisatie en die van het individu. Hier kan geweldloze communicatie juist een zeer nuttig hulpmiddel zijn om te behoeften op te sporen, te herkennen en te erkennen en om een strategie, liefst meerdere, te bedenken voor het vervullen van de behoefte(n) van de organisatie en het individu. Bij het bedenken van deze strategieën kan  oplossingsgericht werken weer zeer nuttig zijn omdat het gaat om het verkennen van eerdere successen. Samen sturen ipv dat de ene de andere stuurt.

In de argumentatie over oplossingsgericht sturen wordt wel gezegd dat dit middel alleen wordt ingezet bij ernstige situaties. Ik ben er niet zeker van dat dit ook zo is. In de literatuur vind ik regelmatig voorbeelden terug van de inzet van oplossingsgericht sturen als een medewerker een nieuwe procedure moet gaan volgen.

“Bridging the human and organizational needs can lead to organizations that are more alive and in alignment with the universal life energy in all of us and the world around us.” . Schrijft Rosenberg en ik ben het daarin met hem eens.

Bewaard onder Communicatie, Oplossingsgericht werken | 2 Comments

Tags: , ,

Hoe asshole gedrag nuttig kan zijn (2)

Geplaatst op 4 april, 2009 

Gisteren keek ik in ‘Hoe asshole gedrag nuttig kan zijn‘ naar het gedrag van een ander vanuit de perceptie van de kernkwadranten. In een comment op dit artikel schreef Gertrud: ‘….het kan nog anders liggen want ook dit is maar de deksel van de put die eronder ligt’. En daar zit waarheid in, vanuit kernkwadranten kijken is een manier om ergens tegenaan te kijken, er zitten ook andere kanten aan het verhaal.

Als ik vanuit geweldloze communicatie kijk, dan klinkt in ‘asshole gedrag’ natuurlijk een vet oordeel door. Oordelen kunnen wijzen op onvervulde behoeften.  Bijvoorbeeld de behoeften aan erkenning en aandacht. Als ik deze behoeften wil vervullen, en dat is mijn taak, niet die van een ander, dan kan ik in actie komen.  Ik kan ook de ander vragen af en toe eens een praatje met me te maken. Maar mijn behoeften zijn en blijven mijn verantwoordelijkheid.

Als ‘asshole gedrag’ een oordeel is, wat is dan de waarneming? De waarneming kan zijn dat iemand die ik al lange tijd ken, mij voorbij loopt zonder te vragen hoe het met me gaat. Als ik zie dat iemand die ik al lange tijd ken, mij voorbij loopt zonder te vragen hoe het met me gaat, dan voel ik me verward en vraag ik me af: ‘Wat zou er aan de hand zijn?’ Ik heb dan behoefte aan helderheid en gerustheid. Als ik merk dat het vaker gebeurt, dat die ander me vaker voorbijloopt zonder naar me te vragen, dan voel ik me geïrriteerd vanuit mijn behoefte aan erkenning en aandacht. 

Ik kan ook vanuit spiegelogie naar de situatie kijken. Die ander spiegelt me iets terug wat ik misschien maar moeilijk in mezelf kan herkennen en accepteren en dan veroordeel ik het in een ander. Wat je in een ander ziet zegt iets over jzezlf. In dit geval mag ik mijn eigen desinteresse en onverschilligheid leren herkennen en accepteren. Het gaat om balans en het maken van onderscheid. Altijd aandacht geven of altijd onverschillig zijn werkt niet. In de ene situatie werkt het om aandacht te geven en in de andere situatie werkt het om te erkennen dat een situatie me niet interesseert.

Behalve de perceptie vanuit kernkwadranten, geweldloze communicatie en spiegelogie, speelt er nog een andere. En dat is de herinnering aan al die keren dat ik als kind niet de erkenning en aandacht kreeg die ik nodig had. Die pijn is er nog steeds en wordt aangeraakt door een gebeurtenis in het hier en nu. Die pijn mag ik nu voelen en mezelf de erkenning en aandacht geven die ik nodig heb.

Welke perceptie ik ook kies, de bottomline is dat als het gedrag van een ander me raakt, er werk aan de winkel is voor mezelf.

Bewaard onder Communicatie, Persoonlijk | Reageer

Tags: , ,

Goed/fout

Geplaatst op 31 maart, 2009 

Mijn dochter kreeg vandaag een nieuw speelgoedje: ‘huisje boompje beestje’ heet het, van Nijntje. Met ‘huisje boompje beestje’ kan ze dieren, cijfers, vormen en kleuren leren ontdekken en daarover allerlei vragen beantwoorden door op de knopjes en vormpjes te drukken. Ze had er veel plezier in en was vanmiddag al flink bezig om alle knoppen en geluidjes uit te testen.

Maar die lieve Nijntje ! De arme drommel denkt en spreekt al aardig in termen van goed/fout. ‘Dat is niet goed!’ zegt ze als het kind op een andere knop drukt dan op de knop die hoort bij het antwoord dat Nijntje graag wil horen.

Hoe zou Nijntje dit anders kunnen zeggen? Nijntje zou kunnen zeggen dat ze zelf een ander antwoord heeft op de vraag en dat ze benieuwd is naar hoe het kind aan het antwoord is gekomen.

Er komt een dag dat mijn dochter vraagt: ‘Papa, wat betekent goed en fout?’. En dan schrijf ik Nijntje een brief of zij het kan toelichten. Want mijn antwoord, dat goed en fout bedacht is door mensen die andere mensen wilden controleren en manipuleren’ lijkt mij wat zwaar op de maag te liggen van een kinderzieltje. Het ligt ook best zwaar op mijn eigen maag.

Bewaard onder vaderschap | Reageer

Tags: ,

Doe eens onaardig

Geplaatst op 29 maart, 2009 

Iemand doet of zegt iets waar je tenen krom van in je schoenen gaan staan maar omdat je zo graag wilt dat iedereen je aardig vindt zeg je er maar niks van. De bottomline is dit: wat je ook doet, hoe je ook je best doet, nooit, never nooit  zal iedereen je aardig vinden.

Aardig doen is zelfs best wel onaardig.

Als iemand voordringt terwijl je in de rij voor de kassa staat te wachten en je zegt er niks van, dan doe je jezelf geweld aan. Jouw tijd is net zo kostbaar als die van een ander. En je doet de ander ook geweld aan want je ontneemt hem/haar waardevolle feedback over zijn/haar gedrag.

Liefde is geen soft gedoe. Liefde kan confronterend zijn. Opkomen voor je eigen behoeften en een ander de consequenties van zijn/haar gedrag teruggeven is een daad van liefde.

Dat wil niet zeggen dat je jezelf hufterig moet gaan gedragen. Geweldloze communicatie biedt een respectvolle manier om op te komen voor jezelf en om een ander de consequenties van zijn/haar gedrag terug te spiegelen:

Benoem de waarneming: Als ik zie dat je halverwege in deze rij gaat staan in plaats van achteraan…

Benoem het gevoel: …dan voel ik me geïrriteerd…   

Benoem de behoefte: …omdat ik behoefte heb aan respect…

Onderneem actie: …Ik wil graag dat jij achteraan in de rij aansluit.

In wat meer chronische situaties, bijvoorbeeld een vriendin die telkens haar afspraken met jou niet nakomt, ook al heb je er samen al meerder keren over gesproken, kun je de actiestap als een drietrapsraket presenteren:

En wees vastberaden de acties ook daadwerkelijk uit te voeren. De derde stap kan bijvoorbeeld betekenen dat je de vriendschap beëindigt. Dat hoef je op dat moment niet te zeggen maar kun je als de situatie zich voordoet wel overwegen.

Dit artikel is geïnspireerd door een artikel op de blog van Katinka Hesselink.

Bewaard onder Communicatie | 5 Comments

Tags: ,

Listening while you need to be heard

Geplaatst op 4 maart, 2009 

“Listening to someone when you are really needing to be heard or to rest is violence to the both of you. You violate your responsibility to yourself and begin to hate yourself whenever you don’t take care of your own needs. Also you begin to hate and resent the other and hold the illusion that they are oppressing you.”

Kelly Bryson

Bewaard onder Citaten, Communicatie | Reageer

Tags:

Behoeften, bestaan die eigenlijk wel?

Geplaatst op 10 februari, 2009 

Het herkennen en erkennen van behoeften is een wezenlijk onderdeel van het model van Geweldloze Communicatie. Dit model dat is geïntroduceerd door Marshall Rosenberg, bestaat uit vier stappen:

  1. Waarneming
  2. Gevoel
  3. Behoefte
  4. Verzoek

Voorbeeld: Ik heb de hele dag gewerkt. Ik voel me moe en heb behoefte aan rust. Ik zou graag willen dat iemand de boodschappen doet. Wil jij de boodschappen doen?

Ik vroeg me laatst af of behoeften als zodanig eigenlijk wel bestaan. In het model van Geweldloze Communicatie vervullen ze een nuttige rol, behoeften zetten aan tot actie. Alle mensen op aarde hebben dezelfde behoeften, ongeacht huidskleur, ras of geslacht. Vanuit behoeften kunnen we ons met elkaar verbinden.  

Maar toch….? Vermoeidheid kan ik in mijn lichaam voelen. Maar waar zit dan die behoefte? Is dat niet een mentaal concept dat ik lanceer als ik iets voel? Misschien bestaat er alleen zoiets als het hebben van een behoeftebeleving. Ik kan dus wel de beleving hebben dat ik een behoefte heb.  Het is net als met geweld. Geweld bestaat als zodanig ook niet. Maar je kunt bij bepaald gedrag wel de beleving van geweld hebben.  Als we vrij zouden zijn van mentale concepten dan zouden we vanuit het gevoel direct handelen. 

Het is maar vanuit welke perceptie ik tegen behoeften aankijk. Ik kan me voorstellen dat de IK BEN BEWUSTZIJN niet zoiets kent als behoeften. En de IK als mens kent wel behoeften. Eten en drinken bijvoorbeeld maar ook creativiteit, spelen, autonomie, veiligheid, acceptatie en integriteit om er een paar te noemen.

Bewaard onder Communicatie | 2 Comments

Tags: , , ,

Ontwapen je angst

Geplaatst op 12 januari, 2009 

Ik ontdekte vorige week een gedicht van Najiba Abdellaoui, de winnares van het NK Poetry Slam 2008. Haar gedicht geeft voor mij in prachtige warme woorden de essentie van Geweldloze Communicatie weer. Laat je meevoeren met de woorden, laat je uitnodigen……….

Pak een grote zware hamer
(je weet wel die ene)
en haal de muren van je hokje naar beneden
Dit is stap één

Pak tussen het puin
je koffer met gesloten ogen
Neem alleen het hoognodige mee
Alleen wat je ooit gevonden hebt
en dat wat je bereid bent te verliezen
Ga dan op pad

Kijk bij iedere stap die je neemt
verder dan je blik
de koker van je gedachtes
Laat jezelf los
en meevoeren met alle streken
van de wind
Praat met de kwajongens
vossen
vreemden
Lees jouw verhaal
in hun spiegelbeeld
en breek het met steentjes

Haal de angel uit je bitterheid
maar bovenal
ontwapen je angst

Ontdoe jezelf van
Kwetsende granaten
Gefrustreerde pijlen
Onzekere onderzeeërs
Belerende bommen
Stekende sneren
Ieder stuk uit jouw haatzaaiende
woordenarsenaal

Ontwapen je angst
(ontwapen mij)
Haal de angel uit je verbetenheid
Doe het licht aan
(verlicht)
en zaai ongeladen woorden

Najiba Abdellaoui

Bovenstaand gedicht is geplaatst met toestemming van de auteur van het gedicht.

Bewaard onder Communicatie, Inspiratie | Reageer

Tags: ,

Het boek ‘Aria’ van Nassim Assefi

Geplaatst op 10 december, 2008 

Onderstaande boekrecensie is geschreven voor de nieuwsbrief ‘In Gesprek‘ (november 2008) van Authenta, Centrum voor Authentieke en Geweldloze Communicatie: Aria van Nassim Assefi

Jasmine Talahi wordt op een dag getroffen door een tragische gebeurtenis. Haar vijfjarig dochtertje Aria is buiten aan het spelen als een 17-jarige studente haar aanrijdt. Aria overleeft het ongeluk niet.

Jasmine, arts en alleenstaande moeder, is geboren in Amerika uit Iraanse ouders. Haar ouders zijn teruggekeerd naar Iran maar zij hebben geen enkel contact meer met Jasmine. Haar ouders konden de ‘Amerikaanse levensstijl’ van Jasmine niet accepteren en keurden ook haar relatie met Justin af. Justin, de vader van Aria, overleed toen Jasmine zwanger was van Aria.

Jasmine laat alles en iedereen achter zich en gaat reizen in een poging het verlies van Aria te verwerken. Haar vrienden noemen het een vlucht en willen dat zij terugkomt naar Amerika. Zij hebben ook verdriet om het verlies van Aria en willen hierover samen met Jasmine rouwen.

Jasmine komt uiteindelijk in Tibet terecht waar zij in een klooster intrekt om te mediteren. Zij schrijft haar moeder dat zij naar Iran komt. Jasmine wil de verwijdering tussen haar en haar ouders (die dan tien jaar heeft geduurd) ongedaan maken.

Jasmine die altijd troost heeft gevonden in de eenzaamheid, wordt in Iran geconfronteerd met veel familie en veel aandacht. Zij ontdekt dat voor haar familie het verdriet bij het leven hoort en dat is zo anders dan zij in Amerika heeft ervaren. Zij is Aria dankbaar dat haar ongeluk haar terug naar Iran heeft gebracht.

Wat mij als kersverse vader bij de keel grijpt is het overlijden van Aria. Het lijkt mij het meest vreselijke verlies dat je als mens kunt meemaken: het verlies van jouw kind. Hoe ga je daarmee om, welke strategieën heb je als jouw wereld lijkt in te storten?

In het boek beleef ik twee thema’s:

Na het overlijden van Aria gaat Jasmine reizen vanuit haar behoefte aan ruimte. Jasmine komt letterlijk en figuurlijk in beweging waardoor er langzaam maar zeker ruimte voor haar ontstaat.

Wat mij intrigeert is dat die ruimte als zondanig niet bestaat, die ruimte is de voorwaarde die nodig is om de beweging verder te ondersteunen. Doordat Jasmine de ruimte schept door te gaan reizen biedt die ruimte openingen om anders tegen zaken aan te kijken zoals het contact met haar ouders. Zonder ruimte konden dit nieuwe inzicht er niet zijn. Zij komt hierdoor als het ware nog verder in beweging. De vervulling van de behoefte om te rouwen, bewegen en ruimte zijn nauw met elkaar verbonden en versterken elkaar. Uiteindelijk gebeurt hierdoor het ondenkbare, namelijk dat Jasmine naar Iran gaat om het contact met haar ouders te herstellen.

Het boek fungeert voor mij ook als een spiegel: het geweld in de ander laat het geweld in mijzelf zien. In het begin van het boek staat een passage waarin de moeder van Jasmine het gedrag van haar dochter afkeurt op een wijze die mij stevig deed oordelen: “Wat een ….. is die moeder zeg, die zou ik nooit meer willen zien!”. Daarmee deed ik dus precies hetzelfde als de moeder van Jasmine die haar dochter ook niet meer wilde zien. Een spiegel maar wel wat pijnlijk. Auw!

Bewaard onder Boeken | Reageer

Tags: , , ,

← Vorige pagina — Volgende pagina →