Het Geweldloze Communicatie Syndroom
Geplaatst op 24 juli, 2009
Heb je onlangs een training Geweldloze Communicatie gevolgd, check dan of je jezelf de eerste weken en maanden na de training herkent in één of meer van de volgende situaties:
- Je partner heeft de hond uitgelaten, komt drijfnat van de regen terug thuis en roept: ‘Wat een zeikweer!’ Jij antwoordt: ‘Zeikweer herken ik als een oordeel’.
- Je dochter komt huilend thuis en schreeuwt het uit dat ze zich zo belazerd voelt door haar vriend omdat ze hem heeft zien zoenen met een ander. Jij antwoordt: ‘Belazerd voelen herken ik niet als een gevoel maar als een quasi gevoel’.
- Een collega zegt: ‘Ik heb behoefte aan koffie’. Jij antwoordt: ‘Koffie drinken herken ik niet als een behoefte maar als een strategie om de behoefte aan vocht of ontspanning te bevredigen’.
- Bij de bakker zeg je: ‘Ik voel me hongerig en heb behoefte aan voedsel, het eten van brood zou me helpen die behoefte te bevredigen. Bent u genegen mij een brood te verkopen?’
- Je loopt in de supermarkt je buurman tegen het lijf en vraagt hem: ‘Hoe voel je je en wat is je behoefte?’
- Je partner slaat zich tijdens het klussen met een hamer op z’n vinger en vloekt. Jij antwoordt: ‘Dat ervaar ik als gewelddadig taalgebruik’.
- Een agent houdt je aan en zegt dat je te hard reed. Jij antwoordt: ‘Te hard rijden klinkt als een oordeel, is uw waarneming dat ik harder reed dan de wettelijk toegestane snelheid?’
- Je komt te laat op een afspraak bij de tandarts en hij zegt: ‘Je bent te laat’. Jij antwoordt: ‘Te laat herken ik als een oordeel, mijn waarneming is dat ik later ben dan het afgesproken tijdstip’.
- Je partner zegt: ‘Ik heb zin om met je te vrijen’. Jij antwoordt: ‘Dat klinkt als een dienstmededeling’.
- Je wordt op de fiets aangereden door een automobilist en zegt: ‘Als ik geen voorrang krijg terwijl ik daar gezien de verkeersborden wel vanuit was gegaan, dan voel ik pijn als ik op een motorkap terecht komen en er bloed uit mijn neus en mond loopt. Dat gaat voor mij over mijn behoefte aan veiligheid’.
Als je jezelf in drie of meer van deze situaties herkent heb je het zogenaamde ‘Geweldloze Communicatie Syndroom’. Dit is niet besmettelijk en je kunt er heel oud mee worden …….in grote eenzaamheid wel te verstaan want niemand houdt het vijf minuten bij jou uit. Of korter nog als je eerder je mond open doet.
Bewaard onder Communicatie, Mening | 1 Comment
Tags: geweldloze communicatie
Communicatie en actie
Geplaatst op 23 juli, 2009
Terwijl ik bezig was met de voorbereiding van een artikel over positief denken dook ineens die metafoor op van dat glas dat halfvol is in plaats van halfleeg. Ik dacht terug aan een organisatie waar consequent werd gehamerd op het halfvolle glas. Dat halfvolle glas dook overal op: tijdens vergaderingen en gesprekken, in e-mails en rapporten. Dat halfvolle glas begon op een gegeven moment te irriteren.
Na een tijdje werd helder wat er in de organisatie speelde: bijna elke probleem waarover iemand met het management wilde communiceren werd beantwoord met die metafoor van dat halfvolle glas. Degene die last had van een probleem werd niet gehoord en droop vaak gefrustreerd weer af.
Stel je voor dat je met een lekke band langs de kant van de snelweg komt te staan en dat je de Wegenwacht belt voor hulp. En dat iemand aan de andere kant van de lijn zegt: ‘…er is niets aan de hand en u hoeft zich niet druk te maken want u heeft nog drie goede banden. Het glas is dus nog halfvol…’
“Words should be used as tools of communication and not as a substitute for action”
Bewaard onder Communicatie, Mening | Reageer
Tags: Communicatie, positief denken
Communicatie met het hart
Geplaatst op 22 juli, 2009
Wij zijn multidimensionale wezens, we bestaan tegelijkertijd op verschillende niveaus. Veel disfunctionele overtuigingen komen voort uit de verwisseling van die niveaus: dat wat waar is op het ene niveau als waarheid projecteren op het andere niveau is vragen om ellende.
Stel je voor dat we op het hoogste spirituele niveau perfect zijn, dat we de Liefde zijn. Als je dat projecteert op het fysieke niveau hier op aarde, op het mens-zijn, dan kun je je gemakkelijk gaan oordelen over de niet zo perfecte aard van het mens-zijn. En het is nou juist de bedoeling om als perfect spiritueel wezen te ervaren hoe het mens-zijn is met alle ongemakken en beperkingen van dien. Als mens hoort het erbij om af en toe ook eens boos te zijn en om een conflict te hebben met een ander. De ervaring van ruzie maken en weer uitpraten, heerlijk!
Ik merk dat door de toenemende belangstelling voor spiritualiteit, ook steeds meer spiritueel jargon wordt losgelaten op hoe we mens moeten zijn. Het voorbeeld dat ik regelmatig hoor is dat van de ‘hart tot hart communicatie’ of ‘communicatie vanuit het hart’ of ‘luisteren met je hart’.
Er is vast en zeker een niveau in ons multidimensionaal bestaan waar het hart deze functies vervult. Maar hier op aarde met de benen stevig op de grond en in de blubber hebben we niet voor niks een mond gekregen om mee te praten en oren om mee te luisteren. We hebben niet voor niks een taal van woorden die aan alle kanten rammelt maar waar we het wel mee moeten doen. En dat is precies wat het spirituele wezen dat we zijn wil ervaren: hoe het is om zich via taal, gesproken taal, te verbinden met anderen. Een verbinding nota bene die er op een hoger niveau natuurlijk al lang en breed is.
Als je die mensentaal maar niks vindt en liever van hart tot hart communiceert of liever met je hart luistert, prima! Probeer het maar eens uit als je bij de bakker een brood wilt bestellen. Wedden dat het een stuk sneller gaat als je gewoon zegt ‘Een half volkoren graag’?
Bewaard onder Communicatie, Mening, spiritualiteit | 5 Comments
Tags: Communicatie, hart, spiritualiteit
Geweldloze Communicatie: de giraf en de wolf
Geplaatst op 20 juli, 2009
Om te verhelderen wat Geweldloze Communicatie is gebruikt een aantal trainers de metafoor van de giraf en de wolf.
Volgens deze metafoor staat de giraf voor een groot hart, een ruime blik en aandacht voor ieders gevoelens en behoeften. Giraffentaal is verbindende taal. De wolf staat voor het aanvallende en agressieve dier. Wolventaal is een taal vanuit angst, schuld en schaamte.
De metafoor kan best verhelderend werken en toch ben ik er geen liefhebber van. Deze metafoor nodigt namelijk ook uit om communicatie te etiketteren en classificeren als giraffentaal en als wolventaal. Hij of zij die zich bedient van Geweldloze Communicatie is natuurlijk de giraf en de ander die zich bedient van oordelen is dan de wolf. En dat is glad ijs en maar een klein stapje verwijderd van de zwart/wit stereotypen van de good guy en de bad guy.
En dat is nou precies wat het gedachtegoed van Geweldloze Communicatie niet wil.
En…. het beeld van de wolf in deze metafoor doet geen recht aan het dier dat de wolf is. @Hemelwandelaar zei daarover op Twitter:
…en wolven zijn de sociaalste soort die er is, teamwork, family, zorgzaamheid, communicatie – je vindt het bij wolven,
… prachtige beesten waar we van konden leren als we niet zo’n angst voor ze hadden
Bewaard onder Communicatie, Mening | Reageer
Tags: geweldloze communicatie, oordelen
Geweldloze Communicatie als maatlat
Geplaatst op 17 juli, 2009
Maatlatten zijn er in allerlei soorten en maten. Handig voor als je wilt opmeten hoe lang, hoe breed of hoe hoog iets is.
Minder handig zijn de maatlatten waarmee we onze eigen prestaties opmeten of die van anderen, dan wordt een maatlat al gauw een instrument om te oordelen. Vooral als je iets nieuws aan het leren bent kan zo’n maatlat het leerproces saboteren. Het geleerde is dan nog kwetsbaar en om te leren is ruimte nodig om vergissingen en fouten te maken want die voeden juist het leerproces. Een maatlat is dan het laatste wat je nodig hebt, dus weg ermee!
Bij Geweldloze Communicatie zit er nog een andere adder onder het gras. Geweldloze Communicatie gaat onder andere over het transformeren van oordelen, het vertalen van oordelen naar behoeften. En als we daarmee bezig zijn, als we aan het leren zijn om oordelen te herkennen en te erkennen en te vertalen naar behoeften, dan kan het herkennen van een oordeel, bij onszelf of de ander, gemakkelijk leiden tot een oordeel over het hebben van een oordeel.
Of zoals de nieuwsbrief ‘NVC Quick Connect’ van juli 2009 het zegt:
NVC, with all its focus on transforming judgments, can itself become another yardstick against which to measure ourselves as falling short.
Als je Geweldloze Communicatie aan het leren bent en anderen daarover vertelt, dan kan het gebeuren dat die anderen de maatlat voor hoe jij communiceert, voor hoe jij naar hun maatstaf zou moeten communiceren, drastisch hoger leggen. Voor jou gelden dan plotseling andere normen. Oordelen, wat we allemaal doen, bewust of onbewust, is voor jou dan ‘not done’.
Het is vergelijkbaar met wat vegetariërs meemaken die geen vlees en vis eten. Dat iemand die zelf elke dag vlees of vis eet dan tegen een vegetariër zegt: ‘Maar waarom draag je dan leren schoenen?’ Als je zegt dat je vegetariër bent gaat de maatlat waar een ander jouw gedrag aan afmeet omhoog. Hetzelfde gebeurt als je zegt dat je met Geweldloze Communicatie bezig bent.
Over wat een ander doet of zegt heb je geen controle maar geef wel jezelf de ruimte om te oordelen. Hoe meer ruimte je jezelf geeft voor je eigen oordelen, hoe geweldlozer je bent. Klinkt als een paradox maar daarom niet minder waar.
Bewaard onder Communicatie | 1 Comment
Tags: geweldloze communicatie, oordelen
Geweldloze Communicatie en boosheid
Geplaatst op 15 juli, 2009
Gevoelens van boosheid, irritatie en frustratie nemen in het proces van Geweldloze Communicatie een bijzondere plaats in. Of misschien sluit het meer aan bij het gedachtegoed van Geweldloze Communicatie als ik zeg dat in het proces van geweldloze communicatie net zoveel ruimte is voor gevoelens van boosheid, irritatie en frustratie als voor gevoelens van vreugde, blijdschap en dankbaarheid.
Het proces van Geweldloze Communicatie kent een aantal valkuilen zoals de gewoonte om, vaak niet eens bewust, te analyseren, te interpreteren, te classificeren, te vergelijken en te oordelen.
Oordelen over gevoelens kan ertoe leiden dat we over boosheid oordelen als ‘slecht’ en over het gevoel van blijdschap als ‘goed’. Als we deze oordelen meenemen in het proces van Geweldloze Communicatie kunnen op communicatieniveau de volgende oordelen ontstaan:
- Als er ‘goede’ gevoelens zijn (zoals blijdschap) doen we het communicatieproces ‘goed’ en is de communicatie ‘geweldloos’.
- Als er ‘slechte’ gevoelens zijn (zoals boosheid) doen we het communicatieproces ‘niet goed’ en is er ‘geweld’ in de communicatie.
Alle gevoelens zijn gelijkwaardig. Er bestaan geen ‘goede’ en ‘slechte’ gevoelens. Het gedachtegoed van Geweldloze Communicatie geeft ruimte aan alle gevoelens. Gevoelens die een bevredigde behoefte signaleren (bijvoorbeeld blijdschap) zijn net zo waardevol als gevoelens die een niet bevredigde behoefte signaleren (bijvoorbeeld boosheid).
Als communicatie wordt ingezet om bepaalde gevoelens te controleren of uit te sluiten zoals boosheid, dan kunnen de woorden nog zo mooi klinken maar ze gaan voorbij aan het gedachtegoed van geweldloze communicatie.
Het is net als met een vredespijp: je kunt er de vrede mee vieren maar een ander ook mee om z’n oren slaan.
Lees ook: Goed en slecht gevoel
Bewaard onder Communicatie | Reageer
Tags: gevoelens, geweldloze communicatie, oordelen
Bewust vragen beantwoorden
Geplaatst op 10 juli, 2009
Vragen stellen doen we allemaal. Antwoorden geven doen we ook allemaal. Iemand vraagt iets en een ander die het antwoord weet geeft antwoord. Simpel toch?
Rondom vragen stellen en vragen beantwoorden bestaan een aantal patronen. Het helpt je daar bewust van te zijn om te voorkomen dat je jezelf geweld aan doet als je een vraag van een ander beantwoordt. In dit artikel noem ik een aantal van die patronen, waarom sommige vragen wel leuk zijn te beantwoorden, waarom andere vragen niet leuk zijn om te beantwoorden en wat dan te doen.
Observatie
Een jaar of wat geleden stond ik te wachten op de Interliner toen een voor mij onbekende man mij vroeg waar ik heen ging. Zonder er bij na te denken gaf ik hem antwoord. En daar schrok ik van, dat ik iemand die ik totaal niet kende zomaar vertelde waar ik heen ging. Ik wist niet eens waarom hij dit wilde weten. De reden van zijn vraag bleek pas daarna toen hij mij voorstelde gebruik te maken van een kortingsregeling door zogenaamd samen te reizen. Maar op het moment dat ik hem vertelde waar ik heen ging wist ik de reden van zijn vraag niet. Ik wist eigenlijk ook niet waarom ik hem antwoord gaf. Automatische piloot dacht ik.
Reflectie
Het was inderdaad een automatische piloot, een patroon dat zegt dat het onbeleefd is om een vraag niet te beantwoorden en dat het onbeleefd is een wedervraag te stellen. Vertaald naar behoeften: een vraag beantwoorden om te worden geaccepteerd. Het effect van dat patroon is dat ik een antwoord geef om een vraag waarbij ik geen enkel idee heb van het hoe en waarom van die vraag. Het patroon is dan: een vraag MOET beantwoord worden omdat het onbeleefd is dit niet te doen en omdat je anders niet geaccepteerd wordt. Zo’n patroon komt ergens vandaan.
Oorzaken
Over vragen stellen en vragen beantwoorden leren we als kind een dubbele boodschap:
- Wees niet zo nieuwsgierig en stel niet zoveel vragen! Dat is wat veel ouders zeggen als ze de vragen van hun kind niet willen of kunnen beantwoorden.
- Wees niet zo onbeleefd en geef antwoord! Stel geen wedervragen! Dat is wat veel ouders zeggen als ze hun kind een vraag stellen en het kind deze niet wil of kan beantwoorden. Of als het kind een vraag beantwoordt met: waarom?
Een dubbele boodschap: stel zelf geen vragen maar beantwoordt wel de vragen van een ander.
Gevolgen
Later, als we eenmaal zelf volwassen zijn weten we vaak niet eens dat we een patroon ontwikkeld hebben. Zo’n patroon kan allerlei gevolgen hebben:
- Dat we niet om hulp vragen terwijl we die wel nodig hebben. We saboteren onze eigen hulpbehoefte.
- Dat we een vraag van een ander beantwoorden zonder dat we weten waarom we dit doen. We geven zomaar onze tijd, energie en aandacht weg.
- Dat we onze natuurlijke nieuwsgierigheid onderdrukken. We leren en ontdekken geen nieuwe dingen, onze groei stagneert of komt zelfs tot stilstand.
Als het leuk is een vraag te beantwoorden.
Het kan hartstikke leuk zijn om een vraag te beantwoorden. Een vraag kan een uitnodiging zijn om te delen over iets waar je blij van wordt. Als iemand je vraagt hoe je vakantie is geweest wil je misschien heel graag vertellen hoe leuk die vakantie wel niet was.
Uit een vraag kan ook meteen duidelijk zijn waar je iemand mee helpt als je de vraag beantwoordt. Als iemand je de weg vraagt is duidelijk waar je mee helpt als je de vraag beantwoordt: je helpt de vragensteller op zijn bestemming te arriveren.
Door een vraag te beantwoorden kun je met jouw kennis en ervaring een ander een stukje verder helpen en dat kan leuk zijn.
Het kan leuk zijn een vraag te beantwoorden als je helder hebt waar je aan bijdraagt met het beantwoorden ervan. Als je helder hebt aan welke behoefte je bijdraagt, de behoefte van jezelf en/of die van de ander.
Als het niet leuk is een vraag te beantwoorden.
Sommige vragen zijn helemaal niet leuk om te beantwoorden. Sommige vragen zijn geen vraag maar een oordeel in de vorm van een vraag. Een vraag als ‘Waarom heb je dat zo onhandig aangepakt’ bevat een oordeel (onhandig) over hoe je iets hebt aangepakt. Als je het oordeel hoort, bewust of onbewust, dan sta je waarschijnlijk niet te popelen om die vraag te beantwoorden.
Sommige vragen zijn geen vraag maar een opdracht tot het geven van het gewenste antwoord. Iemand vraagt of je iets wil doen en je zegt ‘nee’. Als daarna dan vragen volgen over het hoe en waarom van jouw ‘nee’, dan was de vraag van de vragensteller misschien geen vraag maar een opdracht iets te doen. Had je op de vraag om iets te doen ‘ja’ geantwoord dan had de vragensteller waarschijnlijk niet gevraagd naar het hoe en waarom van jouw ‘ja’.
En dan zijn er vragen die tijd, energie en aandacht vragen om te beantwoorden en terwijl je ermee bezig bent merk je weerstand. Dit is een moment om alert te zijn want de kans bestaat dat je jezelf ruimte aan het ontnemen bent, dat je jezelf geweld aandoet, dat je iets aan het doen bent wat je eigenlijk niet wilt doen. Weerstand is een belangrijke indicator om even pas op de plaats te maken en je af te vragen wat er in je leeft en speelt, jezelf af te vragen hoe je je voelt en wat je behoefte is.
De vragensteller zet met zijn vraag jou aan het werk en je hebt geen idee waar je met al dat werk aan bijdraagt. Het gebeurt vaak dat de vragensteller zijn eigen huiswerk niet heeft gemaakt voordat hij jou aan het werk zet met het beantwoorden van een vraag.
Mijn aanname is dat een vragensteller weet waarom hij wat vraagt. En als hij dat niet weet, dan is het de taak van de vragensteller dit eerst voor zichzelf helder te maken. Als het hoe en waarom van de vraag duidelijk is en ook wordt gecommuniceerd, dan is het voor de ander die de vraag moet beantwoorden, duidelijk waar hij met zijn of haar antwoord aan bijdraagt. Het is dan voor de beantwoorder van de vraag veel gemakkelijker te kiezen of hij/zij die bijdrage wil leveren, of hij/zij die vraag wil beantwoorden of niet.
Voorbeeld
Een simpel voorbeeld is dat iemand je vraagt of je even tijd hebt. Als je dan ‘ja’ zegt heb je geen idee om hoeveel tijd het gaat en je hebt ook geen idee wat er met die tijd gaat gebeuren.
Als iemand je vraagt of je een kwartiertje hebt om even te overleggen over het verjaardagsfeestje van je beste vriend of vriendin, dan weet je wel om hoeveel tijd het gaat en wat je met die tijd gaat doen.
Nu zal niet iedereen bij het stellen van een vraag zo concreet zijn als in dit voorbeeld. Maar jij als degene die gevraagd wordt of je even tijd hebt, kan wel naar die concreetheid vragen: om hoeveel tijd gaat het ongeveer en waar gaat het over? Of: ‘Waar draag ik aan bij met mijn tijd?’
Slot
Voor de vragensteller: het is prima om vragen te stellen en het is gezond om nieuwsgierig te zijn. Check het hoe en waarom van je eigen vraag voordat je de ander aan het werk zet en communiceer dit.
Voor de beantwoorder: het is prima om vragen te beantwoorden als je het leuk vindt dat te doen. En het is net zo prima om geen vragen te beantwoorden als je daar geen zin in hebt of niet weet waar je met jouw antwoord aan bijdraagt. Weerstand is daarbij een nuttige indicator. Het is prima om de vragensteller een wedervraag te stellen naar het hoe en waarom van zijn vraag en om te vragen concreet en specifiek te zijn. Of: ‘Waar draag ik aan bij met mijn antwoord?’ En als iemand je een vraag stelt en je weet het antwoord niet, dan is ‘Dat weet ik nu niet’ ook een antwoord.
Bewaard onder Communicatie | 2 Comments
Tags: behoeften, Bewustzijn, Communicatie, oordelen, patronen
6,5 miljard verschillende talen
Geplaatst op 7 juli, 2009
Er bestaan op aarde bijna zevenduizend verschillende talen. Als je een beetje over de grens leeft, door te reizen of via internet/radio/tv, dan is de kans groot dat je te maken krijgt met mensen die je niet kunt verstaan en die jou ook niet kunnen verstaan. Dan kan het lastig zijn jezelf verstaanbaar te maken en om de ander te verstaan. Met handen- en voetenwerk kom je een heel eind, maar om elkaar ook wezenlijk te verstaan, het wezen in jezelf verstaanbaar te maken en het wezen in de ander te verstaan, daar is meer voor nodig.
Blijf je binnen de grenzen van een land, of binnen de grenzen van een regio, dan kun je jezelf in dat land of in die regio verstaanbaar maken en kun je ook andere mensen verstaan. Om elkaar wezenlijk te verstaan is meer nodig dan dezelfde taal te spreken. Vrijwel direct na de geboorte beginnen we een taal te leren, eerst wat onsamenhangende geluiden en later woorden die andere mensen kunnen verstaan. Die woorden worden zinnen en hoera!, we spreken een taal.
Naarmate we ouder worden leren we een heleboel nieuwe woorden. Woorden die een ander, die wel diezelfde taal spreekt, misschien niet kent. Veel beroepen en ook hobby’s hebben zo hun eigen taaltje. Buiten een selecte groep mensen kom je niet ver met die jargontaal.
Behalve dat we meer woorden leren die een ander misschien niet kent, gebeurt er nog meer met onze taalontwikkeling. Woorden, zinnen en klanken, krijgen een persoonlijke betekenis, afhankelijk van de herinneringen en emoties die ze oproepen. Bij de één roept het woord ‘kerk’ herinneringen op van samen zingen, wierrook en kaarsen, roept het een beleving van sfeer en samen zijn op. En bij de ander roept het herinneringen op van schuld, schaamte en zonde, roept het de beleving van manipulatie op. Als twee mensen met een zo uiteenlopende woordbeleving het over ‘kerk’ hebben, dan is het een hele toer elkaar wezenlijk te verstaan.
Zo kent iedereen aan woorden zijn of haar eigen geur- kleur- en smaakstoffen toe in de vorm van herinneringen, interpretaties, associaties, oordelen en emoties.
En dan is er nog ons karakter en persoonlijke voorkeur voor hoe we taal toepassen en inzetten. De één is graag meteen to the point en de ander houdt van een verhalende inleiding. Iemand die van een verhalende inleiding houdt om op zijn/haar gemak te komen in het gesprek, kan schrikken als hij/zij geconfronteerd wordt met iemand die meteen to the point komt. En andersom, iemand die graag meteen to the point komt omdat dit voor hem/haar efficiency brengt, kan na een paar minuten de aandacht verliezen als hij/zij geconfronteerd wordt met iemand die eerst een verhalende inleiding houdt.
We spreken op aarde geen zevenduizend talen. Was dat maar waar! We spreken op aarde bijna zes en een half miljard verschillende talen: elke bewoner van de planeet zijn of haar eigen taal! En met die eigen taal moeten we het voor elkaar zien te krijgen om wezenlijk contact te maken, wezenlijk verbinding, onszelf wezenlijk verstaanbaar maken, de ander wezenlijk verstaan.
Als je ophoudt als vanzelfsprekend aan te nemen dat de ander jou verstaat zoals je verstaan wilt worden en dat jij de ander verstaat zoals de ander verstaan wil worden, dan zet je al een belangrijke stap.
De paradox is dat als je je bewust bent van die verschillen, die zes en een half miljard unieke talen, dat het gemakkelijker wordt om te communiceren. Als je tenminste wezenlijk nieuwsgierig kunt zijn naar jezelf en de ander. Oh ja, en bewustzijn is ook erg handig. En dan is het soms nog een worsteling.
Bewaard onder Communicatie | 3 Comments
Tags: Bewustzijn, Communicatie, taal, verbinding, verschillen
Creative commons
Zwerven door het alledaagse © 2007 door Peter de Kock is in licentie gegeven onder CC BY-NC-SA 4.0
Neem voor commercieel gebruik eerst even contact met me op zodat we daar een afspraak over kunnen maken.