Waar je je aandacht op richt, groeit
Geplaatst op 12 December, 2011
Het is voor mij een beetje een slogan aan het worden zoals die van het halfvolle en halflege glas.
In eerste instantie brengt het een nieuw perspectief om naar de dingen te kijken en om je leven te leven op een manier die je graag wilt. Maar op een gegeven moment gaat het irriteren en doet zich de vraag voor of het wel waar is en of het altijd waar is. Is het altijd waar dat waar je je aandacht op richt, groeit?
Ik wil het even hebben over de vergeten en meest onderschatte levenskwaliteit: rouwen.
Rouwen begint voor mij met herkennen en erkennen wat ons is overkomen. Het gedachtegoed van Geweldloze Communicatie ziet rouwen als een behoefte en noemt het soms ook wel het vieren van verlies. Hoe vreemd dat soms ook klinkt, het maakt wel duidelijk dat rouwen gaat over verlies zoals het verlies van een baan, het verlies van een vriendschap of het verlies van een relatie.
Maar we mogen in onze emotioneel disfunctionele cultuur niet rouwen. Ja, twee dagen mogen we rouwen als we daarna maar gewoon weer aan het werk gaan en niemand tot last zijn met wat we voelen en wat we hebben verloren.
Tegen iemand die rouwt zeg je niet dat het glas halfvol is in plaats van halfleeg. Tegen iemand die rouwt zeg je ook niet dat waar je je aandacht op richt, groeit. Wat je er dan eigenlijk mee zegt, is dat er geen ruimte mag zijn voor het verdriet en de pijn.
Rouwen is een transformatieproces van loslaten en accepteren. Het herkennen en erkennen van ons verhaal, van wat er is gebeurd en van het verdriet en de pijn, is daarvan een wezenlijk onderdeel.
Het niet herkennen en erkennen van het verdriet en de pijn onder het mom van het halfvolle glas of onder het mom dat het verdriet en de pijn juist groeit als je er aandacht aan besteedt, is emotioneel disfunctioneel.
Misschien is het wel waar dat het glas halfvol is maar soms is het nodig naar het halflege glas te kijken om daarna weer met volle teugen te kunnen genieten van het halfvolle glas.
Misschien is het wel waar dat waar je je aandacht op richt, groeit. Maar soms is het nodig je aandacht te richten op iets dat raakt in pijn en verdriet zodat je de emotionele wond van het verlies kunt helen om daarna weer met volle van het leven te genieten.
Het gaat er niet om wat waar is, wat telt is wat werkt.
Bewaard onder Mening | 9 Comments
Tags: aandacht, emotionele wond, gevoelens, rouwen, verlies
Schokdempers voor de ziel
Geplaatst op 3 May, 2011
Ontkenning wordt ook wel eens een schokdemper voor de ziel genoemd. Ik denk dat hier waarheid in zit. Stel dat ik vandaag alle waarheid ineens onder ogen zou zien, dan zou de schok te groot zijn om te overleven. En daarom hebben we schokdempers nodig om die waarheid te dempen. Ontkenning is zo’n schokdemper, een hele goede zelfs.
Oordelen (over onszelf en anderen) heeft ook zo’n schokdempende werking.
Neem als voorbeeld iemand die een leuke baan door de vingers ziet glippen en reageert met: ‘Ach, het was eigenlijk toch maar een kutjob’. Door te oordelen over die baan hoeft hij/zij zich niet zo kwetsbaar te voelen. Kwetsbaarheid staat in onze maatschappij gelijk aan zwakte en wie wil er nou zwak zijn? Nee, dan maar liever het masker van ‘het doet me allemaal niks’ ophouden. Kwetsbaarheid afgeweerd.
In dit voorbeeld gaat het over oordelen achteraf maar oordelen vooraf heeft dezelfde functie: oordelen helpt om de schok van een toekomstig verlies te dempen.
Leven is veranderen en verandering is onvermijdelijk. Ik denk dat maar weinig mensen het hier niet mee eens zullen zijn. Maar vervang het woord veranderen door verliezen en vervang het woord verandering door verlies en het is nog steeds waar: leven is verliezen en verlies is onvermijdelijk.
Elke verandering gaat gepaard met verlies. Dat verandering betekent dat er iets nieuws in de maak is, willen de meeste mensen nog wel accepteren. Maar dat verandering ook betekent dat er iets gaat verdwijnen, dat we iets gaan verliezen, dat ligt qua acceptatie wat moeilijker want verlies gaat gepaard met verdriet, pijn en angst. Verlies raakt in onze kwetsbaarheid en AUW, dat willen we nou juist niet.
Door te oordelen over de dingen en mensen waar we juist zo om geven en van houden, bereiden we ons onbewust voor op het verlies ervan en voelen we ons niet zo kwetsbaar. De prijs die we ervoor betalen is dat we ook minder vreugde beleven. Oordelen werkt net als een pilletje dat ongewenste gevoelens afzwakt. En of het op de bijsluiter staat of niet: het pilletje zwakt ook hele prettige gevoelens af.
Voor oordelen geldt hetzelfde. Daarom zijn het ook schokdempers. Voor de ziel.
Bewaard onder Mening | 2 Comments
Tags: kwetsbaarheid, oordelen, veranderen, verlies, ziel
Herinneringen en de emotionele wond
Geplaatst op 18 November, 2010
Soms heb ik tijdens het schrijven al in de gaten dat ik om de hete brij heen draai. Dan maak ik als het ware omtrekkende bewegingen om toch vooral maar niet te dicht in de buurt van het onderwerp te komen. Het resultaat is dan meestal een verhaal dat zo abstract is dat het niet landt.
Gisteren cirkelde ik als het ware vanuit vogelvlucht om het onderwerp ‘herinneringen’ heen en durfde niet te dicht in de buurt te komen. Ik schreef maar een dotje over dat je herinneringen kunt gebruiken om behoeften in het hier en nu te herkennen en erkennen. Ach, het zal wel maar dat doet geen mens. Stel je voetbalcluppie doet het niet meer zo best en met heimwee kijk je terug naar die gloriejaren. Welke supporter zegt dan: ‘hé, ik heb heimwee naar het plezier dat ik toen in voetbal beleefde, laat ik eens kijken wat ik nu kan doen om voor mijn behoefte aan plezier te zorgen’.
Nee, waar ik het gisteren eigenlijk over wilde hebben zijn de herinneringen die een gevoelscocktail oproepen van melancholie en pijn. Je kent die cocktails vast wel, ze zijn te herkennen aan het filter dat ze ineens over je realiteit heen leggen. Alles wat er om je heen gebeurt komt ineens heel anders binnen.
Ik noem het de emotionele wond, de wond die is ontstaan door bijvoorbeeld het overlijden van een dierbare, het verlies van een baan of het beëindigen van een relatie. Wat je ook doet, zo’n wond blijft altijd een gevoelig plekje. Als het even aangeraakt wordt via een herinnering is het weer AUW!.
Kan zo’n wond genezen en helen? Het goede nieuws is ja, dat kan. Het minder goede nieuws is dat het misschien een heel leven duurt of zelfs meerdere levens. Rouwen is een kwaliteit die we in onze emotioneel disfunctionele maatschappij maar nauwelijks kennen. Heb je een dierbare verloren? Geen probleem hoor als je over één, hooguit twee dagen, maar weer aan het werk bent want het leven gaat gewoon door hoor.
Rouwen is een kunst geworden en wie die kunst een beetje emotioneel gezond beoefent, heeft doorgaans ook het gelukkigste leven. Rouwen is een proces en met processen weet je nooit hoelang ze duren. Telkens als je voelt dat de emotionele wond is geraakt en nog pijn doet, weet je dat er nog wat te rouwen valt.
Sommige culturen hebben rituelen om transities te eren (rouwen en vieren). De transitie van jongen naar man, van meisje naar vrouw, de geboorte van een kind, de sterfte van een dierbare. Wij hebben die rituelen al lang niet meer omdat we dat in onze door linker hersenhelften gedomineerde maatschappij maar flauwekul vinden en primitief. En de culturen die nog wel rituelen hebben om transities te eren op manieren die emotioneel gezond zijn, die noemen wij nota bene primitief.
Wat volgens Eckhart Tolle werkt, is om de pijn van de emotionele wond, of van het pijnlichaam zoals hij het noemt, waar te nemen zonder erover te oordelen. Elke keer als je dat doet, heelt de wond een stukje en neem je iets van de kracht weg van het pijnlichaam.
Sommige traditionele rituelen zijn gelukkig ook hier in het Westen nog beschikbaar. Zo heb ik anderhalf jaar geleden meegedaan aan een traditionele zweethut ceremonie. Het werkt, het helpt. Wat ook helpt, is je eigen rituelen bedenken. Ik schrijf bijvoorbeeld graag briefjes als ik aan het rouwen ben en die briefjes gaan heerlijk knisperend in de fik op de vuurkorf. Soms begraaf ik ze of breng ze naar zee, het ligt er maar aan waar ik voor in de stemming ben.
Bij één van de trainingen geweldloze communicatie werd rouwen het vieren van verlies genoemd. Het woord rouwen klinkt op zich al niet fijn, rouw klinkt als rauw. Maar vieren van verlies…. Ach, het doet de pijn niet verdwijnen maar het klinkt net iets luchtiger dan rouwen.
Bij sommige stammen is het aanbrengen van littekens onderdeel van het ritueel van volwassen worden of is het een vorm van lichaamsversiering. Van rouwen kun je dus best mooi worden 
Bewaard onder Mening, Persoonlijk | 10 Comments
Tags: Eckhart Tolle, emotionele wond, gevoelens, herinneringen, maatschappij, pijn, rituelen, rouwen, verlies
Als je een droom hebt kun je alleen maar slagen – deel 1
Geplaatst op 22 February, 2010
Als iemand me tien, twintig jaar geleden had gevraagd wat mijn dromen en ambities waren, dan had ik daar nauwelijks antwoord op kunnen geven. Ik had toen geen dromen en ambities.
Als ik nu aan mijn dromen en ambities denk, dan gaat dat meestal samen met opwinding en passie maar ook met onzekerheid. Door die onzekerheid twijfel ik wel eens of mijn dromen echt wel mijn dromen zijn en of mijn ambities echt wel mijn ambities zijn.
Maar als ik dan terugdenk aan tien, twintig jaar geleden toen ik geen dromen en ambities had, dan voel ik me ineens een stuk zekerder over mijn huidige dromen en ambities. De winst is dat ik toen alleen maar wist wat ik niet wilde en niet wat ik wel wilde, terwijl ik nu wel weet wat ik wil. Akkoord, ik voel me daar soms onzeker over maar ‘give me a break’ zeg, die lizard brain (zie: ‘Twijfelen of je het wel kan ondernemen‘) moet ook wat om handen hebben.
Maar ik vind het te gemakkelijk die lizard brain overal maar de ‘schuld’ van te geven en daarom vraag ik me af wat nou die kracht is die maakt dat ik af en toe een stapje terug zet bij het verwezenlijken van mijn dromen en ambities in plaats van een stapje vooruit. Laatst blogde ik over de angst voor verlies, de angst voor het verlies van mijn dromen en ambities. Als die angst die kracht is, waar komt die kracht dan vandaan en wanneer is die ontstaan?
Ik herinner me iets dat Paulo Coelho schreef, namelijk dat iedereen in z’n leven op een bepaald moment door een trauma besluit niet meer te groeien of zich te ontwikkelen.
Hoewel ik tien, twintig jaar geleden geen dromen en ambities had, had ik die als kind en als tiener wel. Ik had toen zelfs een hele grote droom.
Toen ik nog heel jong was overleed een oom en dat veroorzaakte in de familie een flink drama. Mijn oom werd na zijn dood op een voetstuk geplaatst en mijn familie sprak over hem alsof hij een superheld was, een heilige.
En wie wil er als kind nou geen superheld zijn? Nou, ik wel. Daarom wilde ik zijn zoals mijn oom zodat er over mij ook zo lyrisch zou worden gesproken als over hem. En daarom wist ik van kinds af aan al wat ik later wilde studeren en wat ik later wilde worden. Ik wilde techniek studeren, elektrotechniek en elektronica, net zoals mijn oom.
Ik speelde als kind met elektronische schakelingen, met weerstanden, condensatoren, spoelen en transistors en wilde begrijpen hoe alles werkte. Elektriciteit fascineerde mij.
Op de middelbare school wist ik precies welke vakken ik nodig had. Ik ging ‘lean and mean’ te werk en zorgde dat ik voor de vakken die ik later niet nodig had net voldoende haalde zodat ik al mijn aandacht kon richten op de vakken die ik wel nodig had.
Mijn lerares biologie had dat op een gegeven moment in de gaten. Elk trimester hadden we drie proefwerken. De eerste twee deed ik mijn best en haalde bijvoorbeeld een acht. Dan rekende ik uit wat ik voor het derde proefwerk moest halen om gemiddeld op een zes te eindigen. Twee keer acht is zestien en voor een zes gemiddeld had ik voor het derde proefwerk een twee of meer nodig. En dan ‘verknalde’ ik het derde proefwerk en deed dat elk trimester weer opnieuw.
Na de middelbare school wist ik ook precies welke studie ik wilde gaan volgen, dat wist ik al van kinds af aan. Ongeveer twintig jaar na het overlijden van mijn oom studeerde ik af. Ik had mijn grote doel bereikt.
Maar er was iets helemaal mis gegaan. Tijdens mijn studie had ik al in de gaten dat het niet was wat ik me ervan had voorgesteld. Spelen met techniek en creativiteit hadden plaats gemaakt voor formules en heel veel wiskunde.
En anno 2010 zie ik het pas: dat de allergrootste droom die ik ooit heb gehad mijn kinderdroom was om elektrotechnicus en elektronicus te worden. En die droom, die grote droom, mijn levenswerk waar ik zowat twintig jaar mee bezig was geweest, ging in vijf jaar college hard onderuit.
Nu ik erop terugkijk kan ik zeggen dat het eigenlijk bij de allereerste les elektriciteitsleer al mis ging toen er een driedubbele kringintegraal op het bord verscheen. Collegehumor om ons te laten schrikken. Het was de eerste doodsteek voor mijn droom.
Dat moment, het verlies van mijn kinderdroom, moet het moment zijn geweest dat ik, om met Paulo Coelho te spreken, onbewust ben gestopt met groeien. Vanaf dat moment geen dromen en ambities meer. No way.
Morgen deel 2.
Lees ook: De angst voor verlies deel 1 en deel 2
Bewaard onder Persoonlijk | 11 Comments
Angst voor verlies – deel 2
Geplaatst op 9 February, 2010
Na de cliffhanger waarmee ‘Angst voor verlies – deel 1‘ gisteren afsloot, volgt hier de ontknoping.
Ik dacht terug aan die muts. Het had me verbaasd hoe graag ik hem terug wilde hebben en wat het verlies ervan met me deed. Ik was bereid geweest 15 kilometer extra te fietsen om die muts terug te vinden. Het was toch maar een muts en toch…… Ik was iets verloren en dat deed wat met me.
Faalangst, zelfsabotage, weerstand en meer van dat soort ‘duistere innerlijke subroutines’ zullen best een rol spelen bij het schrijfproces, maar wat hier nog dieper onder ligt, is de angst voor verlies. Angst voor verlies levert de brandstof voor zelfsabotage en weerstand en kan er aan de buitenkant uitzien als faalangst. Het is vaak niet de angst om te falen maar de angst iets te verliezen die de boel blokkeert.
Als je langere tijd een plan hebt, een verlangen, een droom, dan bouw je daar een heel verhaal omheen zoals ideeën en beelden over hoe het er in werkelijkheid uit zou zien. Met zo’n verhaal bouw je als het ware een relatie op: je staat ermee op en gaat ermee naar bed
Je gaat aan de slag om je plan, verlangen of droom te laten uitkomen. Dat gaat een tijdje voorspoedig tot het op een gegeven moment serieus wordt en het plan, verlangen of droom daadwerkelijk op weg is naar realisatie. Dat is zo’n beetje het punt waarop een raket de aantrekkingskracht van de aarde nog voelt maar ook de gewichtloosheid van de ruimte. De raket kan twee kanten op: terug naar aarde vallen of nog wat extra kracht gebruiken om aan de aantrekkingskracht van de aarde te ontsnappen en te zweven in de gewichtloosheid.
Op dat cruciale punt van bijna-realisatie beginnen sabotage en weerstand harder te duwen en te trekken. Ik heb me lange tijd afgevraagd wat daarvan het nut is, ervan uitgaande dat alle gedrag, hoe zinloos het er ook uitziet, een bedoeling heeft.
Sabotage en weerstand hebben een beschermende functie, ze beschermen tegen de angst voor verlies. Het verlies dat zou ontstaan als het plan, verlangen of droom werkelijkheid wordt. Eenmaal werkelijkheid is er het verlies. Het verlies van het plan dat niet langer een plan is. Het verlies van het verlangen dat niet langer een verlangen is. Het verlies van de droom die niet langer een droom is. Het verlies van het verhaal, de ideeën en beelden Het verlies van de relatie met het verhaal.
En natuurlijk komt er voor dat verlies van alles in de plaats. Er komen ook weer nieuwe plannen, verlangens en dromen. Maar die relatie met dat ene plan, verlangen of droom is weg, voor altijd.
Alles verandert, alles is tijdelijk. En als je een leven lang van alles hebt verloren mag je aan het eind van de rit ook je eigen leven verliezen.
Leven is leren omgaan met verlies. Wij hebben in onze westerse cultuur niet de ceremonieën om op een emotioneel gezonde manier verliezen te vieren. We nemen er ook niet de tijd voor, ‘mogen’ een dag, hooguit een week rouwen en ‘moeten’ dan weer overgaan tot de orde van de dag. We stapelen verlies op verlies zonder echt te voelen en te verwerken.
En daarom kan het minste of geringste verlies de angst voor verlies triggeren.
Wat betekent dit voor mijn schrijfproces?
‘When you want something, the whole Universe conspires to help you realize your desire’ (Paulo Coelho).
Het hele universum helpt om verder te schrijven. Door me mijn muts te laten verliezen, door me vragen te stellen via een blogvriendin en door me aan nieuwe inzichten te helpen.
Bewaard onder Persoonlijk, Schrijven | 8 Comments
Tags: angst, dromen, leven, rouwen, verhalen vertellen, verlies
Angst voor verlies – deel 1
Geplaatst op 8 February, 2010
Nadat ik het interview met Mark David Gerson had gezien, was ik begonnen met schrijven in een zwart gat: controle loslaten en schrijven maar, de touwtjes in handen geven van dat wat verteld en geschreven wil worden.
Ik zit nog in de fase van dialoogvoering met het betreffende verhaal maar de sfeer is een beetje grimmiger geworden. Zo van: best leuk en aardig hoor zo’n uitwisseling maar wanneer wordt het nou eens concreet, waar blijft dat verhaal met een begin, een midden en een eind, met een thema en verhaallijn?
En dan krijg ik als antwoord dat ik geduld moet hebben, dat er eerst nog wat aan onze relatie moet worden gewerkt. Het verhaal waarmee ik aan het communiceren ben heeft zo waar enkele vrouwelijke eigenschappen
Een blogvriendin vroeg me vorige week per e-mail met welke schrijfprojecten ik bezig was. Ik schreef haar onder andere over mijn project ‘verhaal vertelt’, het verhaal dat zichzelf aan mij vertelt. Ik schreef haar dat ik al een tijdje het idee heb dat er een verhaal op mijn deur klopt en dat ik via de methode van Mark David Gerson het verhaal zichzelf wil laten vertellen.
De dag na ons e-mail contact fietste ik ’s middags naar huis. Onderweg had ik mijn wintermuts in mijn jaszak gestopt omdat ik het warm had. Toen ik thuis van mijn fiets afstapte, merkte ik meteen dat mijn jaszak leeg was: ik was mijn muts verloren. Het was nog licht buiten en ik reed terug om mijn muts te zoeken. Ik zou hem onderweg vast en zeker ergens langs de kant van de weg zien liggen. Ik fietste verder en verder en zag geen muts. Ik gaf de zoektocht op en hoopte dat mijn muts nu in het bezit was van iemand die dringend een warme muts nodig had. Hoewel ik de zoektocht had opgegeven, merkte ik dat ik terug op weg naar huis toch bleef kijken of ik niet toevallig mijn zwarte muts ergens zag liggen.
’s Avonds had ik in mijn mailbox weer een berichtje van mijn blogvriendin. Ze stelde me een vraag over mijn schrijfproces:
…if the story is knocking (on your door), what do you think keeps you from opening the door? what are you afraid of?….. By keeping your story at bay, what are you protecting yourself from?
Het zal wel faalangst zijn dacht ik en wilde er verder geen aandacht aan besteden. Maar haar vraag had al iets getriggerd, iets dieper en wezenlijker dan faalangst.
Na deze ‘cliffhanger’ morgen deel 2 van ‘Angst voor verlies’.
Bewaard onder Persoonlijk, Schrijven | 11 Comments
Tags: angst, verhalen vertellen, verlies
Abonnement
-
-
Creative commons
Zwerven door het alledaagse van Peter de Kock is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.
Neem voor commercieel gebruik eerst even contact met me op zodat we daar een afspraak over kunnen maken.