Therapeutisch correct vingertje wijzen noem ik dat.

Soms is het moediger te erkennen: ‘Ik ben er niet trots op maar wat zij doen, dat doe ik ook wel eens’.  Ik denk dus dat we meer met elkaar gemeen hebben dan dat er verschillen zijn.

Oordelen (over onszelf en anderen) heeft ook zo’n schokdempende werking.

Neem als voorbeeld iemand die een leuke baan door de vingers ziet glippen en reageert met: ‘Ach, het was eigenlijk toch maar een kutjob’. Door te oordelen over die baan hoeft hij/zij zich niet zo kwetsbaar te voelen. Kwetsbaarheid staat in onze maatschappij gelijk aan zwakte en wie wil er nou zwak zijn? Nee, dan maar liever het masker van ‘het doet me allemaal niks’ ophouden. Kwetsbaarheid afgeweerd.

In dit voorbeeld gaat het over oordelen achteraf maar oordelen vooraf heeft dezelfde functie: oordelen helpt om de schok van een toekomstig verlies te dempen.

Leven is veranderen en verandering is onvermijdelijk. Ik denk dat maar weinig mensen het hier niet mee eens zullen zijn. Maar vervang het woord veranderen door verliezen en vervang het woord verandering door verlies en het is nog steeds waar: leven is verliezen en verlies is onvermijdelijk.

Elke verandering gaat gepaard met verlies. Dat verandering betekent dat er iets nieuws in de maak is, willen de meeste mensen nog wel accepteren. Maar dat verandering ook betekent dat er iets gaat verdwijnen, dat we iets gaan verliezen, dat ligt qua acceptatie wat moeilijker want verlies gaat gepaard met verdriet, pijn en angst. Verlies raakt in onze kwetsbaarheid en AUW, dat willen we nou juist niet.

Door te oordelen over de dingen en mensen waar we juist zo om geven en van houden, bereiden we ons onbewust voor op het verlies ervan en voelen we ons niet zo kwetsbaar. De prijs die we ervoor betalen is dat we ook minder vreugde beleven. Oordelen werkt net als een pilletje dat ongewenste gevoelens afzwakt. En of het op de bijsluiter staat of niet: het pilletje zwakt ook hele prettige gevoelens af.

Voor oordelen geldt hetzelfde. Daarom zijn het ook schokdempers. Voor de ziel.

Het mooiste cadeau dat je jezelf kunt geven, is over je oordelen heen stappen want daar ligt het avontuur: net achter de oordelen.

Dan feest je elke dag. Met jezelf.

Ik bracht woensdag mijn dochter naar school. Ik heb dan meestal even een moment nodig om te wennen aan tussen de ouders zijn. Thuis ouder zijn is voor mij een heel andere ervaring dan ouder zijn met andere ouders.

Op school kwam ik met een ouder in gesprek over voedselallergie. Als je kind allergisch reageert op bepaalde voedingsmiddelen, dan kan dat zeker in het begin een tijd van onzekerheid en frustratie zijn. Onzekerheid omdat het nodig is op zoek te gaan naar alternatieven en om maaltijden anders te bereiden. Frustrerend omdat het voedingsmiddel dat voor de allergische reacties zorgt, ineens opduikt op zowat alle etiketten. Met twee huisgenoten die allebei een lijstje hebben van voedingsmiddelen die voor narigheid kunnen zorgen, kan ik me heel goed inleven in die moeder die pas heeft ontdekt dat haar kind een voedselallergie heeft.

Ik sta daar dus in de klas, tussen de ouders, met een andere ouder te praten over kinderen met voedselallergie en wat dat voor je betekent als ouder.

Tien, vijftien, twintig jaar geleden zou ik me voor zo’n gesprek zeker niet hebben ingeschreven. Ik zal het je sterker vertellen: tijdens dat gesprek in de klas was ik iemand die ik vroeger absoluut niet wilde zijn. Als één van mijn vrienden me vroeger had verteld over zo’n ouders-onder-elkaar-gesprek, dan had ik hem waarschijnlijk hopeloos burgerlijk genoemd. Of erger nog. Maar zulke vrienden had ik niet, die ontweek ik zorgvuldig.

Twee dingen:

1. Ik had vroeger een hele lading oordelen over alles wat ook maar een beetje burgerlijk was. Ik geloof dat de bottomline was dat ik met een zodanig zwaar pakket aan pijn rondliep, dat ik me niet kon voorstellen ooit zelf ouder te kunnen zijn. Het is gemakkelijker anderen burgerlijk te noemen dan eens naar die pijn te kijken.

2. Mensen kunnen wel degelijk veranderen. Of zoals ik het zie: mensen kunnen de relatie met zichzelf diepgaand veranderen.  Er zijn momenten dat ik me verwonder over alle veranderingen. Helaas zie ik die veranderingen niet altijd maar ineens iemand zijn die ik vroeger nooit wilde zijn, werkt als een eye-opener.

Een beetje burgerlijk vind ik sommige dingen nog wel. Maar als ik er middenin zit en er vol overgave aan meedoe, heb ik het heerlijk menselijk.

Eind vorig jaar verscheen het handboek ‘De kunst van communiceren’ van Inga Teekens.

http://www.youtube.com/watch?v=TjT24uFL3Tw

Valkuilen

Ik heb het gelezen en worstel nu met de vraag hoe ik erover kan schrijven zonder in de valkuilen te vallen die Inga in haar boek beschrijft zoals oordelen, interpreteren en vergelijken.

Want dat is wat het boek doet: het confronteert met hoe moeilijk het is om goed te communiceren.

En daar donder ik al meteen in de eerste twee valkuilen. Als ik schrijf ‘hoe moeilijk het is’ zet ik een oordeel neer zonder dat ik er zelf verantwoordelijkheid voor neem. En als ik schrijf ‘goed te communiceren’ dan zit ik in een denkpatroon van goed en fout en ben ik bezig om te vergelijken hoe anderen communiceren, hoe ik communiceer en hoe het in het boek staat beschreven en kom ik telkens tot een oordeel. Het effect hiervan op mij is dat ik mijn nieuwsgierigheid blokkeer en mezelf ruimte ontneem om te spelen met communicatie.

Voorbeelden

Het boek geeft behalve een beschrijving van allerlei valkuilen, een heleboel voorbeelden van hoe je dingen anders kunt zeggen. Om in de geest van het boek te blijven zou ik bijvoorbeeld kunnen zeggen: ‘Het boek prikkelt mijn verlangen om te communiceren op een manier waarbij ik de ander werkelijk kan verstaan en waarbij ik mezelf verstaanbaar kan maken. In de praktijk ervaar ik dat regelmatig als lastig.’

Thema’s

Voor wie een aantal trainingen heeft gevolgd om te leren communiceren volgens het model van Geweldloze Communicatie, bevat het boek een aantal bekende onderdelen zoals het verschil tussen proces en inhoud van de communicatie, waarnemingen, gevoelens en behoeften.

En wie daarin nog wat aanvullende trainingen heeft gevolgd, komt in het boek herkenbare vervolgthema’s tegen als verwachtingen en vooronderstellingen, wezenlijke nieuwsgierigheid, feedback, ruimte en ruimtegebrek, beloning en straf.

Bijzondere aanrader

Een bijzondere aanrader in het boek is de zeer uitvoerige lijst met voorbeelden van manieren (strategieën) om je behoeften te vervullen. Per behoefte (en dat zijn er in totaal 49) geeft het boek voorbeelden van hoe je op spiritueel niveau, cognitief niveau, emotioneel niveau, relationeel niveau, verbaal niveau, non-verbaal niveau en fysiek niveau, kunt zorgen voor de vervulling ervan.

Het is een haast overweldigende hoeveelheid aan voorbeelden en mogelijkheden,  bedoeld om te inspireren en te ondersteunen om je eigen strategieën te ontdekken. Als je helderheid hebt over jouw  strategieën, manieren die voor jou werken om je behoeften te vervullen, dan kun je kiezen en voorkom je dat je bijvoorbeeld vast komt te zitten of dat je afhankelijk wordt.

Geweldloze Communicatie

Hoewel het boek niet expliciet wordt neergezet als een boek ‘Geweldloze Communicatie’, herken ik er wel dit gedachtegoed in.  Voor wie zich voor het eerst wil oriënteren op het gebied van ‘Geweldloze Communicatie’, zou ik een ander boek aanraden om als eerste te lezen: Geweldloze Communicatie – ontwapenend en doeltreffend van Marshall B. Rosenberg. Het handboek ‘De kunst van communiceren’ zou ik juist aanraden voor iedereen die al wat ervaring heeft  op dit gebied. Vooral diegenen die denken het allemaal al te weten. Zoals ik soms

Want het boek confronteert dat er nog een heleboel te leren spelen en ontdekken valt. En daarin zit de grote waarde van het boek.

Confronterend communiceren

Het geven van trainingen ‘Geweldloze Communicatie’ is een aantal jaren geleden een booming business geworden in de zin van dat het aanbod enorm is gegroeid.  Sindsdien duiken steeds meer trainers en trainingen op waarbij het begrip ‘Geweldloze Communicatie’ is ingewisseld voor een ander begrip zoals ‘Verbindend Communiceren’. Naar in aanneem vanuit het verlangen zich te onderscheiden.

Ik heb al heel wat verschillende termen gezien en heb geen enkele animo hier aan mee te doen. Maar als ik dan toch een term zou bedenken, dan zou ik het ‘Confronterend Communiceren’ noemen.

In haar blogpost ‘Persistence pays off’ geeft Melody Beattie als voorbeeld obsessie:

‘Know yourself.  Know Life. Then be true to yourself. Take some of that obsession.  Turn it into persistence and passion.  Then go after what you want. The defect becomes power.’

Obsessie klinkt niet echt gezond maar het is een heel klein stapje van obsessie naar ergens in volharden. En volharding kan weer bijzonder nuttig zijn als je bijvoorbeeld een droom wilt realiseren.

Je kent vast wel het gezegde ‘Schelden doet geen zeer’. Ik weet niet wie dit bedacht heeft, ik vermoed dat het iemand is geweest die zelf graag anderen uitschold en daar een excuus voor nodig had.

Het is met schelden net als met de Chinese watermarteling waarbij het slachtoffer vastgebonden op tafel lag en waterdruppels op zijn/haar voorhoofd kreeg. Wat is nou een druppel water? Op zich niks bijzonders maar als die druppels maar lang genoeg blijven vallen wordt het een gekmakende marteling.

Schelden gaat na verloop van tijd wel pijn doen. Oordelen horen ook.

Ik kan een oordeel horen en op rationeel niveau weten dat het niets over mij zegt maar alles over degene die het oordeel uitspreekt. En toch kan ik op emotioneel niveau voelen dat er iets gebeurt. Ik kan de pijn voelen van het aanhoren van oordeel na oordeel na oordeel na oordeel.

Wat zich op emotioneel niveau laat voelen, helpt mij om oordelen al vanaf grote afstand te herkennen. Ik heb er een radar voor ontwikkeld. Oordelen herkennen is bijzonder waardevol bij het communiceren omdat oordelen iets zeggen over de behoeften die spelen bij mezelf  en een ander.

‘For many of our defects, all we’ve done is cross a line.  Take a few steps backwards, or redirect the energy and it becomes an asset.’ Melody Beattie

Lees ook:

• Hoe ziet een emotionele wond eruit?
• Dat KAA UUU TEE schuldgevoel
• Herinneringen en de emotionele wond