De belangrijkste menselijke eigenschap

Geplaatst op 20 May, 2010 

Wat DE belangrijkste menselijke eigenschap is, weet ik niet want het idee dat er één eigenschap is die het belangrijkste is, diskwalificeert gemakkelijk andere eigenschappen die ook belangrijk zijn. Maar sinds ik het boek ‘The Age of Empathy’ aan het lezen ben van Frans de Waal, herontdek ik het wezenlijke belang van het vermogen om meningen, percepties  en paradigma’s te bevragen, verwerpen, bijstellen en veranderen door actief op zoek te gaan naar nieuwe informatie en door vragen te stellen.

Vragen stellen aan jezelf en anderen en in het bijzonder in die situaties waarin een mening, perceptie of paradigma als een zekerheidje wordt gepresenteerd. Zekerheidjes zijn er altijd al geweest en zullen er altijd zijn. Ooit waren ‘de aarde is plat’ en ‘de aarde is het middelpunt van het heelal’ zekerheidjes. Meer van deze tijd waren het kapitalisme en communisme zekerheidjes.

Maar al deze zekerheidjes hebben één ding met elkaar gemeen: ze waren tijdelijk van aard. Ze zijn allemaal verdwenen of zijn bezig te verdwijnen en hebben dankzij wetenschap of maatschappelijke ontwikkelingen plaatsgemaakt voor andere zekerheidjes. Tot ook die weer verdwijnen want alle zekerheidjes zijn tijdelijk. Hetzelfde geldt voor persoonlijke zekerheidjes, dingen die je zeker denkt te weten over jezelf.

De grootse dienst die we elkaar kunnen bewijzen, is het stellen van vragen. Door elkaar vragen te stellen kunnen oude zekerheidjes plaatsmaken voor nieuwe zekerheidjes. Maar wat is het nut van de ene tijdelijke zekerheid inruilen voor de andere? Het antwoord is ruimte, ruimte om te groeien.

Nieuwe zekerheidjes bieden meer ruimte dan de oude. Het is net als met kleding waar je letterlijk en figuurlijk uit groeit. Kleding die altijd prima paste, zit ineens te strak en je kunt niet meer prettig bewegen. Dan is het tijd voor nieuwe kleding. Met zekerheidjes werkt het ook zo: die zitten op een gegeven moment ook te strak.

Een tijdje geleden las ik de blogpost ‘Metaphors for life’. Er volgde een interessante uitwisseling met Irina, de schrijfster. Ze vroeg me naar mijn verborgen overtuiging over het leven. Mijn eerste reactie was: het leven is niet te vertrouwen. Hmmm, interessante overtuiging maar is het ook echt waar? Nee, het is niet waar, het is een projectie van mijn gebrek aan vertrouwen in mijzelf op dat moment.

Maar Irina bleef doorvragen en ik bedacht een nieuwe metafoor: het leven is een zachtaardige leraar/lerares. Ook interessant maar als ik het leven zie als een leraar of lerares, dan zie ik het leven als leren, studeren en werken. Niet iets waar ik helemaal blij van wordt. En zo ben ik nu op zoek naar een nieuwe metafoor, eentje met de woorden plezier en spelen erin.

En zo heb ik dankzij de vragen van Irina enkele overtuigingen blootgelegd waar ik me niet zo bewust van was. Overtuigingen die ik nu kan inruilen voor andere overtuigingen die wat ruimer zitten van de vorige.

‘Every metaphor empowers and limits, no matter how fabulous they might sound’ schreef Irina me en het klopt. Metaforen, overtuigingen, zekerheidjes, ze bieden in eerste instantie ruimte, net zo lang tot je eruit groeit en ze beginnen te knellen. Dan is het tijd om vragen te stellen want vragen stellen brengt het proces van ruimte op gang. Als je wilt groeien: durf te vragen.

De belangrijkste menselijke eigenschap

Bewaard onder Mening, Persoonlijk | 8 Comments

Tags: , , , ,

Je bent al wie je wilt zijn

Geplaatst op 15 February, 2010 

Heb je vorige week Jooper’s dappere blogpost gelezen over zijn ‘afvalrace’? Even doen als je wilt…..

Hij schreef daarin dat hij zich tot mei de tijd geeft zichzelf te transformeren tot de god die hij ooit was.  Als reactie schreef ik op zijn blog:

Het is net als wat Michelangelo zei over beeldhouwen: je hoeft het beeld alleen maar uit het marmer te hakken want het beeld zit er al in. Die jonge god die je wilt zijn zit er ook al :)

Ik weet niet hoe Michelangelo het letterlijk heeft gezegd maar op Internet vond ik de volgende quote van hem: ‘Every block of stone has a statue inside it and it is the task of the sculptor to discover it’. Met andere woorden: het beeld zit al in het stuk steen, je hoeft het er alleen maar uit te bevrijden.

Ik denk dat wat Michelangelo zei over beeldhouwen en wat ik Jooper schreef over afvallen, ook een manier is om tegen persoonlijke transformatie en persoonlijke groei aan te kijken. Je hoeft niet iemand anders te worden, je hoeft alleen maar wie je wilt zijn te bevrijden uit wie je nu bent, wie je wilt zijn is al aanwezig in wie je nu bent.

Maar wat is dan, om de metafoor van Michelangelo nog wat verder door te trekken, het steen dat je moet weghakken om het beeld te bevrijden? Wat je moet weghakken zijn je beperkende gedachten en overtuigingen. Loslaten is eigenlijk een vorm van beeldhouwen om wie je wilt zijn te bevrijden uit wie je denkt nu te zijn. Als je  alle  beperkende gedachten en overtuigingen over jezelf weet los te laten, vallen de overtollige stukken steen vanzelf van je af en wat over blijft is wie je wilt zijn.

Droom je wel eens over wie je zou willen zijn? Denk dan aan de woorden van Walt Disney: ‘If you can dream it, you can do it’.

Je bent al wie je wilt zijn

Bewaard onder Mening | 9 Comments

Tags: , ,

Schrijven in een zwart gat

Geplaatst op 6 January, 2010 

Sinds de hele andere kijk op schrijven van Mark David Gerson wilde ik zijn manier van schrijven wel eens uitproberen.   Tijdens de kerstvakantie opende ik enthousiast en nieuwsgierig een leeg document op mijn computer: laat maar komen dat verhaal, laat het zichzelf maar vertellen.

Mark David Gerson zegt dat je vrienden moet worden met het verhaal door er tegen te praten. Dat praten deed ik  schrijvende, alsof ik aan het chatten was. Dat ging in het begin best leuk:  ik schreef een vraag op en ook het antwoord, ik speelde de rol van vragensteller en beantwoorder. Deze manier van schrijven voelde vertrouwd omdat ik op dezelfde manier wel eens in mijn dagboek schrijf.

Het voelde me wat te vertrouwd, het was niet het grote loslaten waar Mark David Gerson het over had.  Ik stelde teveel vragen en  probeerde daarmee de boel onder controle te houden. Door vragen te stellen wilde ik de richting van het verhaal bepalen.

Sinds een paar dagen stel ik geen vragen meer of alleen een open vraag aan het begin als: wat heb je te vertellen? En dan schrijf ik op wat er in me opkomt. Ik begin nu te ervaren wat Mark David Gerson bedoelt met het verhaal de touwtjes in handen geven. Ik vind het doodeng, alsof ik een zwart gat in ga. Het zwarte gat van de creativiteit. Het zwarte gat dat begint waar controle ophoudt.

Schrijven in een zwart gat

Bewaard onder Persoonlijk, Schrijven | 12 Comments

Tags: , ,

Gehechtheid

Geplaatst op 10 December, 2009 

Elke dag zijn er wel momenten van confrontatie als het gaat om gehechtheid. Het opruimen van een kledingkast bijvoorbeeld.

Ik wilde kleding sorteren om naar het kringloopcentrum te brengen. De keuzes zijn snel gemaakt omdat ik precies weet wat ik al lange tijd niet heb gedragen en wat ik nooit meer zal aantrekken omdat ik me er niet meer prettig in voel. De kleren zijn nog in goede staat, hebben een tijdje bij me gepast maar doen dat nu niet met. Logisch om ze dan naar het kringloopcentrum te brengen zodat iemand anders er nog plezier aan kan beleven. Tevens een manier om de overvloed te laten stromen: weggeven wat je zelf niet meer nodig hebt.

Het stapeltje voor het kringloopcentrum ligt klaar. Maar dan gebeurt het: ik pak elk kledingstuk nog eens in mijn handen en vraag me af of het echt wel zeker is dat ik dat kledingstuk nooit meer aantrek.  Misschien dit shirtje nog maar bewaren want dat stond toch altijd zo leuk op die zwarte broek. En dat andere shirtje is misschien handig voor het geval dat…  En zo komt er bij elke kledingstuk dat door mijn handen gaat een verhaaltje.

Die verhaaltjes over ‘toch maar bewaren voor het geval dat…’ kloppen niet, het zijn echo’s van mijn gehechtheid aan die kleren. Gehechtheid kent geen logica want ook al zou ik die kleren bewaren, ik trek ze nooit meer aan.  Gehechtheid maakt loslaten ook zo moeilijk.

De kleren liggen ondertussen bij het kringloopcentrum. Ik hoop dat ze snel een nieuwe eigenaar vinden.

Ook een alledaagse indicator voor gehechtheid is boodschappen doen in de supermarkt met in je hoofd dat ene gerecht dat je graag wilt klaarmaken. Moet je opletten wat er in je gebeurt als één of meerdere ingrediënten zijn uitverkocht. Op het moment dat je ontdekt dat je dat ene gerecht niet kunt klaarmaken, laat de gehechtheid zich voelen. Ook aan een idee of plan kun je gehecht zijn.

Gehechtheid

Bewaard onder Persoonlijk | 3 Comments

Tags: , ,

Proceswoorden

Geplaatst op 9 June, 2009 

Onze taal kent allerlei soorten woorden zoals zelfstandige naamwoorden en werkwoorden. Er zijn woorden die ik mooi vind en woorden die ik minder mooi vind.  Er zijn ook woorden waar ik me aan erger zoals het werkwoord loslaten. Wat vind ik het vreselijk als ik iemand hoor zeggen: ‘Laat het toch los’. In spirituele kringen is loslaten het toverwoord en ik raak er niet door betoverd. Integendeel. Hoe komt dat?

Loslaten in de zin van ‘laat het toch los’ klinkt voor mij als iets wat ik kan doen met een begin en een einde. Als ik het werkwoord fietsen gebruik en ik zeg dat ik ga fietsen, dan is er een duidelijk beginpunt waar ik begin met fietsen en een eindpunt waar ik klaar ben met fietsen. Met loslaten werkt dit niet zo.

Als ik bezig ben iets los te laten dan ben ik er nooit mee klaar, ik ben eigenlijk altijd wel bezig met loslaten. Loslaten verloopt in fasen, net zoals rouwen. Loslaten en rouwen hebben voor mij vaak dezelfde betekenis.

Loslaten is wat ik noem een proceswoord. Een proceswoord is voor mij een woord dat een proces weergeeft. Loslaten is een proces. Een proces drukt voor mij een beweging uit, een ontwikkeling. Loslaten is afwikkelen. Loslaten is afpellen zoals de schillen van een ui. Telkens als ik een laagje heb afgepeld is er weer een ander laagje.

Ik kan daarom gerust zeggen dat ik nog helemaal niks heb losgelaten in de zin van dat ik klaar ben met loslaten. En ik kan ook zeggen dat ik voortdurend bezig ben alles los te laten.

Zelfs ontkenning en boosheid zijn onderdeel van het proces van loslaten. Dus als ik me ergens boos over voel hoeft niemand me te zeggen ‘laat het los’ want daar ben ik op dat moment juist mee bezig!

Een ander voorbeeld van een proceswoord is voor mij het woord authenticiteit. Authenticiteit is voor mij een proces. Ik ben er altijd mee bezig en nooit mee klaar.

Onze taal zit namelijk hier en daar nogal gammel in elkaar. Onze taal is net een trechter waar de rijke werkelijkheid doorheen geperst moet worden om in woorden te kunnen uitdrukken. En dan gaat er wel eens wat verloren.

Proceswoorden

Bewaard onder Communicatie, Mening | 3 Comments

Tags: , ,

Volgende pagina →