• Ik heb er geen talent voor
• Ik ben er te oud voor
• Ik heb er geen tijd voor
• Ik heb niks te vertellen
• Ik ben daar niet goed in
• Ik heb er geen zin in
• Ik kan het niet
• Ik ben er niet klaar voor
• Ik ben te onervaren
• Het is onmogelijk
• Het is niet realistisch
• Dat is voor mij niet weggelegd

Of allerlei varianten. Een bekende is zeggen dat je eerst x, y en z moet doen voordat je kunt doen wat je graag wilt. Als je graag wilt schilderen heb je niet eerst een compleet ingericht atelier nodig. Als je wilt schrijven heb je niet eerst een computer nodig.

Soms klinkt het reptielenbrein ronduit stoer zoals mensen die zeggen: ‘Motorrijden is niks voor mij want dan rij ik me echt helemaal dood’. Alsof ze de moed hebben om überhaupt motor te rijden. Maar die moed hebben ze niet. Het is het reptielenbrein dat praat en dat doodsbang is om zelfs maar rijlessen te nemen.

Ook oneliners uit de zwarte pedagogie zoals  ‘Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’ en ‘Als je voor een dubbeltje geboren bent, word je nooit een kwartje’ behoren tot de taal van het reptielenbrein.

Telkens als je deze taal gebruikt, breng je een stukje van je eigen genie om zeep of het genie van een ander. We zijn getraind en gehersenspoeld om dit te doen zodat we beter in het systeem zouden passen omdat dit gediend is met vervangbare (middelmatige) mensen in plaats van met onmisbare (geniale) mensen.

Telkens als je deze taal gebruikt, dien je een systeem dat dood is. Als je goed luistert naar de berichten in de media kun je er de overlijdensadvertenties van het systeem in herkennen.

Lees ook:

• Seth Godin in Antwerpen
• Focus en het reptielenbrein
• Twijfelen of je het wel kan ondernemen

Maar ik zou mezelf tekort doen als ik niet zou erkennen dat mijn studie me ook veel positiefs heeft gebracht: vrienden, werk, geld, succes, erkenning, waardering, creativiteit en inspiratie. Precies de dingen die ik als kind graag wilde toen mijn oom overleed en ik mijn droom begon. Het zag er alleen anders uit dan ik me had voorgesteld. Het zag er niet uit als het sprookje  dat ik er als kind van had gemaakt maar als het succes zoals dat er in het echte leven uit ziet.

Ik had niet gefaald in het waarmaken van mijn allergrootste droom. Ik had mijn allergrootste droom waargemaakt. Ik had het voor elkaar gekregen en was geslaagd.

Ik heb op Paulo Coelho’s blog de precieze tekst opgezocht waar ik in deel 1 van deze blog naar verwees:

According to the magical practices of the witchdoctors in the North of Mexico, there is always an event in our lives that is responsible for our having stopped making progress. A trauma, a particularly bitter defeat, disappointment in love, even a victory that we fail to quite understand, ends up making us act cowardly and incapable of moving ahead. The witchdoctor, trying to connect with the occult powers, first of all needs to get rid of this “accommodating point”. To do so, he has to review our life and discover where this point lies.

Bron: ‘The accommodating point‘

‘….even a victory that we fail to quite understand…. Ik was verbijsterd toen ik het las.

‘Victory’ was mijn droom die er weliswaar na realisatie helemaal anders uitzag dan ik me had voorgesteld, maar die ik wel had gerealiseerd. Ik dacht dat ik had gefaald maar was geslaagd. Ik had mijn ‘victory’ niet begrepen.

En zo heb ik mijn ‘accommodating point’ ontekt.

Als je een droom hebt, al is deze nog zo groot, en je gaat ermee aan de slag, kun je alleen maar slagen. Falen is uitgesloten. Falen bestaat niet. Het ergste wat je kan overkomen is dat je succes er anders uitziet dan je in gedachten had.

Wat helpt is successen vieren en rouwen over de teleurstellingen. Successen die niet zijn gevierd en teleurstellingen waar niet over is gerouwd, kunnen de energiebron, de batterij worden waar de angst voor succes en de angst om te falen zich mee voeden.

Elektrotechniek is wat dat betreft maar een eenvoudig vak: je trekt de stekker uit het stopcontact en de stroom loopt niet meer.  Het ontdekken van het ‘accommodating point’ heeft hetzelfde effect. Alles wat je onder ogen ziet verliest zijn kracht.

Als ik nu aan mijn dromen en ambities denk, dan gaat dat meestal samen met opwinding en passie maar ook met onzekerheid. Door die onzekerheid twijfel ik wel eens of mijn dromen echt wel mijn dromen zijn en of mijn ambities echt wel mijn ambities zijn.

Maar als ik dan terugdenk aan tien, twintig jaar geleden toen ik geen dromen en ambities had, dan voel ik me ineens een stuk zekerder over mijn huidige dromen en ambities. De winst is dat ik toen alleen maar wist wat ik niet wilde en niet wat ik wel wilde, terwijl ik nu wel weet wat ik  wil. Akkoord, ik voel me daar soms onzeker over maar ‘give me a break’ zeg, die lizard brain (zie: ‘Twijfelen of je het wel kan ondernemen‘) moet ook wat om handen hebben.

Maar ik vind het te gemakkelijk die lizard brain overal maar de ‘schuld’ van te geven en daarom vraag ik me af wat nou die kracht is die maakt dat ik af en toe een stapje terug zet bij het verwezenlijken van mijn dromen en ambities in plaats van een stapje vooruit. Laatst blogde ik over de angst voor verlies, de angst voor het verlies van mijn dromen en ambities. Als die angst die kracht is, waar komt die kracht dan vandaan en wanneer is die ontstaan?

Ik herinner me iets dat Paulo Coelho schreef, namelijk dat iedereen in z’n leven op een bepaald moment door een trauma besluit niet meer te groeien of zich te ontwikkelen.

Hoewel ik tien, twintig jaar geleden geen dromen en ambities had, had ik die als kind en als tiener wel. Ik had toen zelfs een hele grote droom.

Toen ik nog heel jong was overleed een oom en dat veroorzaakte in de familie een flink drama. Mijn oom werd na zijn dood op een voetstuk geplaatst en mijn familie sprak over hem alsof hij een superheld was, een heilige.

En wie wil er als kind nou geen superheld zijn? Nou, ik wel. Daarom wilde ik zijn zoals mijn oom zodat er over mij ook zo lyrisch zou worden gesproken als over hem.  En daarom wist ik van kinds af aan al wat ik later wilde studeren en wat ik later wilde worden. Ik wilde techniek studeren, elektrotechniek en elektronica, net zoals mijn oom.

Ik speelde als kind met elektronische schakelingen, met weerstanden, condensatoren, spoelen en transistors en wilde begrijpen hoe alles werkte. Elektriciteit fascineerde mij.

Op de middelbare school wist ik precies welke vakken ik nodig had. Ik ging ‘lean and mean’ te werk en zorgde dat ik voor de vakken die ik later niet nodig had net voldoende haalde zodat ik al mijn aandacht kon richten op de vakken die ik wel nodig had.

Mijn lerares biologie had dat op een gegeven moment in de gaten. Elk trimester hadden we drie proefwerken. De eerste twee deed ik mijn best en haalde bijvoorbeeld een acht. Dan rekende ik uit wat ik voor het derde proefwerk moest halen om gemiddeld op een zes te eindigen. Twee keer acht is zestien en voor een zes gemiddeld had ik voor het derde proefwerk een twee of meer nodig. En dan ‘verknalde’ ik het derde proefwerk en deed dat elk trimester weer opnieuw.

Na de middelbare school wist ik ook precies welke studie ik wilde gaan volgen, dat wist ik al van kinds af aan. Ongeveer  twintig jaar na het overlijden van mijn oom studeerde ik af. Ik had mijn grote doel bereikt.

Maar er was iets helemaal mis gegaan. Tijdens mijn studie had ik al in de gaten dat het niet was wat ik me ervan had voorgesteld. Spelen met techniek en creativiteit hadden plaats gemaakt voor formules en heel veel wiskunde.

En anno 2010 zie ik het pas: dat de allergrootste droom die ik ooit heb gehad mijn kinderdroom was om elektrotechnicus en elektronicus te worden. En die droom, die grote droom, mijn levenswerk waar ik zowat twintig jaar mee bezig was geweest, ging in vijf jaar college hard onderuit.

Nu ik erop terugkijk kan ik zeggen dat het eigenlijk bij de allereerste les elektriciteitsleer al mis ging toen er een driedubbele kringintegraal op het bord verscheen. Collegehumor om ons te laten schrikken. Het was de eerste doodsteek voor mijn droom.

Dat moment, het verlies van mijn kinderdroom, moet het moment zijn geweest dat ik, om met Paulo Coelho te spreken, onbewust ben gestopt met groeien. Vanaf dat moment geen dromen en ambities meer. No way.

Morgen deel 2.

Lees ook: De angst voor verlies deel 1 en deel 2

Ik dacht terug aan die muts. Het had me verbaasd hoe graag ik hem terug wilde hebben en wat het verlies ervan met me deed. Ik was bereid geweest 15 kilometer extra te fietsen om die muts terug te vinden. Het was toch maar een muts en toch……  Ik was iets verloren en dat deed wat met me.

Faalangst, zelfsabotage, weerstand en meer van dat soort ‘duistere innerlijke subroutines’ zullen best een rol spelen bij het schrijfproces, maar wat hier nog dieper onder ligt, is de angst voor verlies. Angst voor verlies levert de brandstof voor zelfsabotage en weerstand en kan er  aan de buitenkant uitzien als faalangst. Het is vaak niet de angst om te falen maar de angst  iets te verliezen die de boel blokkeert.

Als je langere tijd een plan hebt, een verlangen, een droom, dan bouw je daar een heel verhaal omheen zoals ideeën en beelden over hoe het er in werkelijkheid uit zou zien. Met zo’n verhaal bouw je als het ware een relatie op: je staat ermee op en gaat ermee naar bed

Je gaat aan de slag om je plan, verlangen of droom te laten uitkomen. Dat gaat een tijdje voorspoedig tot het op een gegeven moment serieus wordt en het plan, verlangen of droom daadwerkelijk op weg is naar realisatie. Dat is zo’n beetje het punt waarop een raket de aantrekkingskracht van de aarde nog voelt maar ook de gewichtloosheid van de ruimte. De raket kan twee kanten op: terug naar aarde vallen of nog wat extra kracht gebruiken om aan de aantrekkingskracht van de aarde te ontsnappen en te zweven in de gewichtloosheid.

Op dat cruciale punt van bijna-realisatie beginnen sabotage en weerstand harder te duwen en te trekken. Ik heb me lange tijd afgevraagd wat daarvan het nut is, ervan uitgaande dat alle gedrag, hoe zinloos het er ook uitziet, een bedoeling heeft.

Sabotage en weerstand hebben een beschermende functie, ze beschermen tegen de angst voor verlies. Het verlies dat zou ontstaan als het plan, verlangen of droom werkelijkheid wordt. Eenmaal werkelijkheid is er het verlies. Het verlies van het plan dat niet langer een plan is. Het verlies van het verlangen dat niet langer een verlangen is. Het verlies van de droom  die niet langer een droom is. Het verlies van het verhaal, de ideeën en beelden  Het verlies van de relatie met het verhaal.

En natuurlijk komt er voor dat verlies van alles in de plaats. Er komen ook weer nieuwe plannen, verlangens en dromen. Maar die relatie met dat ene plan, verlangen of droom is weg, voor altijd.

Alles verandert, alles is tijdelijk. En als je een leven lang van alles hebt verloren mag je aan het eind van de rit ook je eigen leven verliezen.

Leven is leren omgaan met verlies. Wij hebben in onze westerse cultuur niet de ceremonieën om op een emotioneel gezonde manier verliezen te vieren. We nemen er ook niet de tijd voor,  ‘mogen’ een dag, hooguit een week rouwen en ‘moeten’ dan weer overgaan tot de orde van de dag. We stapelen verlies op verlies zonder echt te voelen en te verwerken.

En daarom kan het minste of geringste verlies de angst voor verlies triggeren.

Wat betekent dit voor mijn schrijfproces?

‘When you want something, the whole Universe conspires to help you realize your desire’ (Paulo Coelho).

Het hele universum helpt om verder te schrijven. Door me mijn muts te laten verliezen, door me vragen te stellen via een blogvriendin en door me aan nieuwe inzichten te helpen.

Ik zit nog in de fase van dialoogvoering met het betreffende verhaal maar de sfeer is een beetje grimmiger geworden. Zo van: best leuk en aardig hoor zo’n uitwisseling maar wanneer wordt het nou eens concreet, waar blijft dat verhaal met een begin, een midden en een eind, met een thema en verhaallijn?

En dan krijg ik als antwoord dat ik geduld moet hebben, dat er eerst nog wat aan onze relatie moet worden gewerkt. Het verhaal waarmee ik aan het communiceren ben heeft zo waar enkele vrouwelijke eigenschappen

Een blogvriendin vroeg me vorige week per e-mail met welke schrijfprojecten ik bezig was. Ik schreef haar onder andere over mijn project ‘verhaal vertelt’, het verhaal dat zichzelf aan mij vertelt. Ik schreef haar dat ik al een tijdje het idee heb dat er een verhaal op mijn deur klopt en dat ik via de methode van Mark David Gerson het verhaal zichzelf wil laten vertellen.

De dag na ons e-mail contact fietste ik ’s middags naar huis. Onderweg had ik mijn wintermuts in mijn jaszak gestopt omdat ik het warm had. Toen ik thuis van mijn fiets afstapte, merkte ik meteen dat mijn jaszak leeg was: ik was mijn muts verloren. Het was nog licht buiten en ik reed terug om mijn muts te zoeken.  Ik zou hem onderweg vast en zeker ergens langs de kant van de weg zien liggen. Ik fietste verder en verder en zag geen muts. Ik gaf de zoektocht op en hoopte dat mijn muts nu in het bezit was van iemand die dringend een warme muts nodig had. Hoewel ik de zoektocht had opgegeven, merkte ik dat ik terug op weg naar huis toch bleef kijken of ik niet toevallig mijn zwarte muts ergens zag liggen.

’s Avonds had ik in mijn mailbox weer een berichtje van mijn blogvriendin. Ze stelde me een vraag over mijn schrijfproces:

…if the story is knocking (on your door), what do you think keeps you from opening the door? what are you afraid of?….. By keeping your story at bay, what are you protecting yourself from?

Het zal wel faalangst zijn dacht ik en wilde er verder geen aandacht aan besteden. Maar haar vraag had al iets getriggerd, iets dieper en wezenlijker dan faalangst.

Na deze ‘cliffhanger’ morgen deel 2 van ‘Angst voor verlies’.

Want wat zijn we toch een hulpeloos clubje geworden zeg. Ik bedoel de media berichtgeving over de winter. Wist jij dat de winter zo gevaarlijk kon zijn? Nou, ik niet en elke dag hoor en lees ik erover. En daarom grijpen de wetgevers later dit jaar hard in met de wet ‘Centrale deurvergrendeling’.

Je kent dat systeem vast wel van je auto: je drukt op een knopje van de afstandsbediening en alle deuren van je auto gaan automatisch op slot.

Alle huizen in Nederland krijgen later dit jaar een elektrisch deurslot dat is aangesloten op een landelijk systeem. Het knopje waarmee dit landelijk systeem kan worden bediend, bevindt zich bij het KNMI. Als het KNMI denkt dat het gevaarlijk weer wordt (regen, sneeuw, ijs, kou, warmte, wind), dan kan het met één druk op de knop alle voordeuren in Nederland vergrendelen. Alle voordeuren op slot zodat we met z’n allen veilig binnen moeten blijven.

Er zullen kamervragen komen waarom de put pas wordt gedempt als het kalf verdronken is. Er zullen aanvullende maatregelen worden geëist zoals goed gevulde dekenkisten bij elke praatpaal en verplichte survival training op de Noordpool als onderdeel van het inburgeringstraject. En er zal een denktank komen die gaat studeren op het overkappen van heel Nederland.

Vandaag ga ik er op de fiets weer doorheen, door de sneeuw en gladheid, automobilisten trotserend die geen rekening houden met fietsers. Hopelijk kom ik vanavond veilig thuis. Heeft het lot andere plannen met mij, dan wil ik op mijn grafsteen het weerbericht van vandaag gegraveerd. Ter herinnering aan hoe wreed het weer kan zijn. Zie het maar als nationale waarschuwing.

Ik heb massa’s problemen. Kreeg ik voor elk probleem een Euro, dan was ik nu miljonair. Maar zou ik al mijn problemen wel willen verkopen voor een Euro per stuk? Ik ben daar niet zo zeker van want mijn problemen zijn me bijzonder dierbaar.

Stel je voor dat er in de kleedkamer van Feyenoord spelers zijn die voor en na de trainingen de hele tijd over Ajax praten, over dat Ajax betere spelers heeft, meer scorend vermogen en een beter positiespel. Hoe lang denk je dat het duurt voordat Mario Been die spelers het Feyenoord stadion uittrapt?

En bizar voorbeeld nietwaar? Spelers van Feyenoord praten niet de hele tijd over hoe goed Ajax is. En toch gebeurt het: niet in het Feyenoord stadion maar wel in bedrijven, bedrijven waar wat de concurrent wel en niet doet het sfeerbeeld bepaalt.

Ik had laatst een ervaring met zo’n bedrijf en vroeg me af wat maakt dat mensen problemen creëren en de problemen die ze hebben groter maken dan ze al zijn. Waarom doen mensen dat toch?

Waarom richten mensen zich op wat Stephen Covey noemt de cirkel van betrokkenheid  en niet op de cirkel van invloed (klik hier voor meer info over deze cirkels)? Waarom richten mensen zich op wat ze niet kunnen veranderen (anderen) in plaats van wat ze wel kunnen veranderen (zichzelf)?

Als ik zo zit te reflecteren op wat anderen doen, gaat het uiteindelijk vaak over mezelf. Ik erger me als ik merk dat mensen zichzelf regelrecht de machteloosheid in manoeuvreren door zich te richten op de cirkel van betrokkenheid en op die dingen zie ze niet kunnen veranderen.

Ik erger me daaraan omdat ik het zelf ook doe. Bij wat ik doe, bedenk ik steeds hoe iemand anders daar beter in is. Hou ik me met Geweldloze Communicatie bezig, dan heb ik Marshall Rosenberg op mijn netvlies. Hou ik me met oplossingsgericht werken bezig, dan is het Coert Visser. Schrijf ik, dan is het ineens Paulo Coelho waar ik me mee vergelijk. En als ik gitaar speel is het bijvoorbeeld Jerry Cantrell die ik als maatlat gebruik. Waarom doe ik dat?

Ik kan maar één reden bedenken en dat is dat Marianne Williamson gelijk heeft:

‘Our deepest fear is not that we are inadequate. Our deepest fear is that we are powerful beyond measure.’

Het is die angst die maakt dat we, corrigeer: dat ik, me focus op de cirkel van betrokkenheid in plaats van de cirkel van invloed en dat ik probeer die dingen te veranderen die ik niet kan veranderen.

Het is allemaal de ‘schuld’ van het gelijk van Marianne Williamson

En daarom zijn problemen zo lekker, omdat ze ons, corrigeer: omdat ze mij, weghouden van die kracht. Liever een massa problemen dan de angst voor die kracht.

Credits: deze blog is geïnspireerd door ‘De algemene beschouwingen’ van @jooperrr. Bedankt voor je openhartigheid Jooper, dat werkt inspirerend.

2009 was een uitzonderlijk succesvol jaar. Vol trots kunnen wij terugkijken op een jaar dat op de eerste plaats is geëindigd in de angst top 1000 aller tijden. En daarvoor willen wij u bedanken want zonder u was dit nooit gelukt. Samen hebben we hard gewerkt aan dit succes. Wij met onze angstpropaganda en u door onze propaganda te geloven en te verspreiden door erover te praten, te schrijven, te denken en ernaar te handelen waar u maar kon. 24/7 was u bezig ons product te maken tot wat het nu is geworden: een angst pandemie die zijn gelijke in onze toch al duistere geschiedenis niet kent.

Maar ondanks dit prachtige resultaat willen wij niet zelfgenoegzaam achterover leunen. Nee, ook in 2010 willen wij er samen met u weer stevig tegenaan gaan. Wij beloven u ook in het nieuwe jaar weer veel angst. Wij gaan ons in 2010  meer nog dan het afgelopen jaar, focussen op doodsangst. Uit een marketing onderzoek is gebleken dat wij in het assortiment angstproducten nog te weinig vertegenwoordigd zijn in de topcategorie doodsangst. Daar zetten wij in het nieuwe jaar zwaar op in.

En ook daar hebben wij u hard bij nodig. Word dus vooral weer bang. Doodsbang. En besmet zoveel mogelijk andere mensen in uw omgeving met doodsangst. Ga niet om met moedige mensen die hun schouders ophalen voor angst maar sluit u aan bij bange mensen, patriotten die bereid zijn hun schouders onder de angst te zetten. Ga niet zelf op zoek naar informatie maar geloof wat wij u voorschotelen. Samen met u zal het ons lukken 2010 nog succesvoller te laten zijn dan 2009.

Wij hebben er het volste vertrouwen in dat uw angst in 2010 tot nog grotere hoogte zal stijgen.

Met hatelijke groet,

Uw minister van angst.

PS: om u alvast een handje te helpen met uw doodsangst hebben wij een gepatenteerde meetmethode ontwikkeld waarmee wij op afstand en zonder uw toestemming, uw angst kunnen meten. Iedereen die in 2010 lager scoort dan 80% op onze schaal, zal begin 2011 preventief worden geruimd. ReTweet dit bericht zo vaak u kunt want daarmee scoort u bonuspunten en die zult u hard nodig hebben.

Steven en Erin zijn wat je kunt noemen een ‘blogpaar’. Bloggen zullen ze hopelijk nog heel lang blijven doen maar niet meer als ‘paar’: ze gaan scheiden. Niet bepaald opmerkelijk nieuws want scheidingen komen in de beste families voor.

Maar wat het nieuws van hun scheiding wel opmerkelijk maakte, was dat Steven en Erin er allebei over schreven op hun blog. Steve schreef erover in ‘Separation’ en Erin in ‘Our separation’. De openheid, helderheid en respect waarmee Steve en Erin over hun scheiding schrijven heb ik nog niet eerder gezien.

Steve schrijft dat hij en Erin genoeg van elkaar houden om te zien dat ze elkaar de vrijheid moeten geven zodat ze ieder hun eigen persoonlijke dromen kunnen realiseren.

Erin schrijft dat hun wensen en verlangens in de loop der jaren steeds minder met elkaar te verenigen waren en dat ze op een gegeven moment voortdurend compromissen aan het sluiten waren omwille van het geluk van de ander.

De grote vraag die Erin haar lezers stelt is deze: moet jij je sterkste wensen en verlangens onderdrukken om samen te zijn met je partner?

Niet alleen relaties maar ook bijvoorbeeld de vaste baan, verzekeringen, vakbonden en religie, vinden naar mijn idee hun oorsprong in een haast onverzadigbare behoefte om het leven steeds veiliger te maken. En als je dan de bijsluiter van zo’n veilig leventje leest, dan staat daar met kleine lettertjes: ‘heeft een sterk verdovende werking op elke vorm van avontuur tot de dood erop volgt’.

Het is niet toevallig dat veel methodes op het gebied van persoonlijke ontwikkeling en zelfrealisatie, met oefeningen werken die als doel hebben je te helpen om bewust de comfort zone te verlaten en om de twilight zone van angst en onzekerheid te betreden.

Terug naar de vraag van Erin Pavlina. Ik vrees dat ik wel een aantal verlangens al een tijdje op een laag pitje heb gezet terwijl ze het liefst op groot vuur tot realisatie komen. In de zomer eens een maand op de motor door Europa toeren bijvoorbeeld. Of ergens in hartje Parijs op een plein gitaar spelen lijkt me ook wel kicken.

Eerst zover mogelijk de zee inlopen, dan een stukje zwemmen richting zee en daarna met de golfslag mee terug naar het strand zwemmen. Leuk zo met die golven.

Totdat ik tussen twee golven terecht kom en ik voor me een golf zie. Even zie ik het strand niet meer en zie ik alleen water om me heen. Ik weet welke richting het strand is en ik weet dat het vlakbij is en dat mijn voeten elk moment weer vaste grond kunnen voelen. En toch is het moment dat ik geen strand zie maar alleen water even griezelig.

Mijn zintuigen geven alarmprikkels af aan mijn lichaam: even geen strand zien maar alleen water en geen vaste grond voelen is genoeg voor mijn lichaam om te reageren met schrik. Ook al weet ik dat er niets aan de hand is, dat ik niet midden op de oceaan ben maar op een paar meter afstand van het strand.

Ik hou deze herinnering aan zwemmen in zee graag levend voor het geval ik weer in een veranderingsproces terecht kom. Want midden in een verandering zie ik ook niet waar ik naar toe ga, heb ik ook geen vaste grond onder de voeten en reageer ik ook met angst. Maar het idee dat ik slechts tussen twee golven in zit en er een nieuwe golf achter me in aantocht is die me zal optillen zodat ik weer overzicht heb, stelt me dan gerust. En de vaste grond zal ik elk moment weer voelen.