Ik wil daarom graag nog een aantal activiteiten noemen die mij hebben geholpen. Een aantal hiervan gebruik ik nog zeer regelmatig en sommige zelfs dagelijks.

In de eerdere blogposts in deze serie noemde ik al het volgende:

Het twaalf stappen programma
Spiegelogie
Onderwijs jezelf
The serenity prayer

En als aanvulling hierop:

Een dagboek bijhouden
Links naar blogposts:
Dagboek
Mijn therapeut

Familie opstellingen
Links naar externe bronnen:
http://familieopstellingen.startpagina.nl/
http://nl.wikipedia.org/wiki/Familieopstelling

Geweldloze Communicatie
Link naar blogposts:
Alle blogposts met de tag geweldloze commununicatie
Link naar externe bron:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Geweldloze_communicatie

Speaking Circles
Link naar externe bron:
Meestgestelde vragen over Speaking Circles

Affirmaties
Links naar blogpost:
Alle blogposts met de tag affirmaties

Meditatie en visualisatie
Links naar externe bronnen:
http://meditatie.startpagina.nl/
http://www.abc-van-meditatie.nl/

Dankbaarheid
Links naar blogposts:
Alle blogposts met de tag dankbaarheid

The Work
Link naar blogpost:
Ik kan het niet
Link naar externe bron:
The Work of Byron Katie

Emotional Freedom Techniques
Links naar externe bronnen:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Emotional_Freedom_Techniques

http://www.eftnederland.nl/

MIR methode
Link naar blogpost:
De MIR methode voor zelfheling

Tai Chi
Links naar externe bron:
http://taichi.startpagina.nl/
http://nl.wikipedia.org/wiki/Tai_chi

Kies en voel steeds wat voor jou werkt. Zoals je in sommige blogposts kunt lezen ben ik niet altijd 100% enthousiast over een bepaalde methode. Ook dat hoort bij het proces.

Bovenstaande lijst is zo’n beetje mijn recept voor ‘opkrabbelen’ , een term naar het gelijknamige boek van Karin Ramaker dat zeer binnenkort verschijnt.

The serenity prayer luidt als volgt:

God,Grant me the serenity to accept the things I cannot change, the courage to change the things I can, and the wisdom to know the difference.

In het Nederlands:

God, geef mij kalmte om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen, de  moed om te veranderen wat ik kan veranderen, en de wijsheid om tussen deze twee dingen onderscheid te maken.

Één van de kernissues van codependency is proberen dingen te controleren waar je geen controle over hebt (andere mensen, het leven) in plaats van die dingen waar je wel controle over hebt (jezelf).  Proberen om andere mensen te controleren of zelfs proberen het leven te controleren, is gekmakend. Het is gekmakend omdat het betekent dat je het leven achterstevoren en binnenstebuiten leeft. Het is gekmakend omdat je je eigen macht weggeeft. Het is gekmakend omdat het je eigen leven onbeheersbaar maakt.

Onze disfunctionele cultuur juicht het aan om het leven achterstevoren en binnenstebuiten te leven en kent status toe aan mensen die macht en controle uitoefenen over anderen. Het is een verdraaide en vervormde perceptie van macht want ware macht gaat niet over andere mensen maar gaat uitsluitend over jezelf:

Wie anderen overwint is sterk; wie zichzelf overwint is machtig. (Lao-Tse)

The serenity prayer helpt, net als andere spirituele hulp zoals het 12 stappen programma, om stapje voor stapje je ware macht uit te oefenen. Begin bijvoorbeeld elke de dag met het uitspreken the serenity prayer.

Lees ook deel 1, 2 en 3 van ‘Hoe kom ik van codependency af?’

• Deel 1: het twaalf stappen programma
• Deel 2: spiegelogie
• Deel 3: onderwijs jezelf

Het helingsproces is geen intellectueel proces. Je kunt alles over codependency weten en tegelijkertijd reageren op dagelijkse situaties vanuit emotionele wonden. Leren over codependency is geen vervanger voor het emotionele proces maar kan dat proces wel ondersteunen.

Het helingsproces houdt ook in het veranderen en verruimen van je perspectieven op jezelf, relaties, het leven, spiritualiteit en eigenlijk alles. Lezen en leren kan daarbij behulpzaam zijn. Deel van het helingsproces is ook jezelf omringen met mensen en informatie die je tot steun zijn.

Zoek naar websites en boeken waar je de informatie en ondersteuning vindt die jij nodig hebt. Heb je meer met boeken over spiritualiteit of persoonlijke ontwikkeling? Prima, lees dat dan want het gaat erom dat het jouw keuzes zijn.   

Melody Beattie en Robert Burney zijn mijn favoriete schrijvers. Het zijn echte ervaringsdeskundigen waardoor wat ze schrijven herkenbaar is en tegelijkertijd zo liefdevol en ondersteunend bij het helingsproces.

Melody Beattie heeft talloze boeken geschreven over codependency en over leren voor jezelf zorgen. Hier een aantal van haar titels:

• Codependent no more (In het Nederlands vertaald: Leef je eigen leven)
• Beyond codependency
• Codependent’s guide to the twelve steps
• Stop being mean to yourself
• The grief club
• The new codependency
• Language of letting go
• More language of letting go

Vooral ‘Language of letting go’ en ‘More language of letting go’ zijn fijne boekjes vol korte verhaaltjes voor meditatie of zelfreflectie. Als je elke dag begint met zo’n verhaaltje, dan heb je al een dosis ‘zorg voor jezelf’ binnen voor de dag begint.

Je vindt Melody Beattie op Internet op http://melodybeattie.com/

Robert Burney schrijft vooral op Internet, zijn websites bevatten een overvloed aan artikelen over codependency, heling van het innerlijke kind, spiritueel geloof, metafysica, relaties en alcoholisme. Hij schreef ook een boek: The dance of wounded souls.

Hier een overzicht van zijn websites:

• http://www.joy2meu.com/

Deze Joy2MeU website is zodanig uitgebreid dat Robert een aantal aparte websites heeft gecreëerd voor specifieke thema’s:

• http://www.robertburneylive.com/
• http://www.woundedsouls.com/ (via deze website kun je zijn boek bestellen)
• http://www.twelvestepmiracle.com/
• http://www.abundantspirituality.com/
• http://healyourinnerchild.com/
• http://www.healthyromanticrelationships.com/
• http://www.newagedawned.com/
• http://codependencerecovery.com/

Lees ook deel 1 en 2 van ‘Hoe kom ik van codependency af?’

• Deel 1: het twaalf stappen programma
• Deel 2: spiegelogie

In deel 1 noemde ik het 12 stappen programma. In dit deel wil ik als suggestie geven:  ‘Spiegelogie’. Ook nu weer geldt: kies en voel steeds zelf wat voor jou werkt.

Spiegelogie

In Nederland is verhalenverteller Willem de Ridder de grondlegger van spiegelogie en de vele fanclubs die overal in het land bestaan. Hier een interview met Willem waarin hij vertelt over spiegelogie:

http://www.youtube.com/watch?v=omPOcxqKFCo

Meer over spiegelogie en de spiegelogie fanclubs vind je hier:

• http://www.fanclubs.nu/
• http://www.spiegelogie.nl/
• http://www.willemderidder.com/
• Het ‘Handboek Spiegelogie‘ van Willem de Ridder.

Het 12 stappen programma, de aangepaste versie ervan voor codependency, is een programma dat specifiek en direct is afgestemd op heling van codependency. Voor Spiegelogie geldt dit niet. Desondanks kan spiegelogie en in het bijzonder het regelmatig bijwonen van de spiegelogie fanclubs helpen bij de heling van codependency. Het draagt zonder meer bij aan het leren voelen en accepteren van je gevoelens en het  stapje voor stapje herkennen en erkennen van je eigen kracht.

Een spiegelogie fanclub is een bijeenkomst waarbij de deelnemers een vast programma volgen. Tijdens de bijeenkomst steunt iedereen jou in je kracht en bij het voelen van je gevoelens. Jij bent er als het ware de ster en de anderen zijn jouw fans die jou steunen. Andersom ben jij ook weer fan van de andere deelnemers. Iedereen is er ster en fan tegelijk.

Het fanclub programma bestaat uit een aantal vaste onderdelen zoals:

• De gevoelservaring. De leider van de fanclub leest een korte tekst voor terwijl iedereen de ogen sluit en alle aandacht richt op zijn/haar lichaam, op het voelen.
• Individuele doelen. Elke deelnemer spreekt hardop  zijn/haar doel uit op een manier alsof het al is bereikt (positieve affirmatie). Bijvoorbeeld: ik hou van mijzelf (in plaats van: ik wil van mijzelf houden). Telkens als een deelnemer zijn/haar doel heeft uitgesproken, spreken de andere aanwezigen een steunbetuiging uit waarin ze degene die het doel heeft uitgesproken helemaal steunen in zijn/haar doel en kracht.  Die steun kun je ook echt voelen.
• Behaalde successen. Elke deelnemer spreekt kort een succes uit dat hij/zij heeft behaald. Het maakt niet uit hoe groot of klein het succes is of wat voor succes het is. Na het uitspreken van het succes applaudisseren en juichen de andere deelnemers over het behaalde succes.
• Dankbaarheid. Een kort moment om in stilte dankbaarheid te voelen en te ervaren.
• De PR oefening. PR staat voor positieve of prettige reflectie. Tijdens deze oefening zeg je tegen een deelnemer: ‘De prettige eigenschappen die ik in jou zie en die jij naar mij terugspiegelt zijn….’ En dan noem je in het kort iets of een paar dingen die je in de ander waardeert. Het leuke van spiegelogie is dat je alle complimenten die je een ander geeft, ook aan jezelf geeft want de ander fungeert als spiegel voor jou. Wat je in de ander ziet gaat over jou. Andersom spreken de deelnemers één voor één uit welke prettige of positieve eigenschappen jij naar hen terug spiegelt en dat voelt heerlijk.

De complete handleiding van het spiegelogie fanclubspel vind je hier: fanclubboekje

Het is met codependency net als met een ui: je pelt er een laag af en komt tot de ontdekking dat er nog een andere laag onder zit. Met een ui ben je op een gegeven moment uitgepeld maar met codependency niet: je ontdekt  steeds weer nieuwe lagen. Dus als je begint met als doel er helemaal vanaf te komen, creëer je een teleurstelling. Als je doel is om elke dag één of meerdere stapjes zetten om de kwaliteit van je leven te verbeteren, dan zijn er allerlei gereedschappen die je daarbij kunnen helpen.

Wat voor de één werkt, hoeft niet voor de ander te werken. Zoek vooral zelf en voel wat voor jou werkt. Ik ga hier kort in op het twaalf stappen programma. Het is niet mijn bedoeling het hele twaalf stappen programma te beschrijven, wel om het onder de aandacht te brengen als krachtig spiritueel gereedschap om je eigen leven te leven in plaats van je te laten leven door codependency.

Behalve dit twaalf stappen programma zijn er nog veel meer dingen die je kunt doen. Wellicht dat ik daar in een andere blogpost op in ga.

Het twaalf stappen programma

Het twaalf stappen programma is een spiritueel programma dat onder andere met veel succes door de AA wordt gebruikt.

In de eerste stap erkent iemand met alcoholisme dat hij/zij machteloos is over alcohol. In de aangepaste versie van het twaalf stappen programma voor mensen met codependency, erken je dat je machteloos bent over anderen. Je erkent machteloosheid over je probleem en dat wat je altijd hebt gedaan niet werkt voor jou. Je legt het probleem in de handen van God.

Dat betekent niet dat je daarna lekker lui achterover kunt leunen. Integendeel, de twaalf stappen vragen dat je ermee aan het werk gaat. Jij doet wat jij kunt, de twaalf stappen, en je vertrouwt erop, of leert erop te vertrouwen, dat God het zijne doet.

Zo vraagt stap 4 dat je een zelfinventarisatie maakt zoals van je gedrag en overtuigingen. Stap 8 vraagt onder andere dat je een lijst maakt van alle mensen die je hebt beschadigd en in stap 9 ga je het met die mensen, daar waar mogelijk, weer goed maken. Dit betekent dat je eigen verantwoordelijkheid neemt voor wat je hebt gedaan naar jezelf toe en naar anderen en dat je dit daar waar mogelijk herstelt.

Je kunt het twaalf stappen programma blijven gebruiken en telkens als het nodig is terug grijpen naar één of meerdere stappen.

Het twaalf stappen programma betekent dat je die dingen gaat veranderen die je kunt veranderen (jezelf) en dat je daar eigen verantwoordelijkheid voor neemt. En ook dat je al die dingen die je niet kunt veranderen (andere mensen) loslaat en toevertrouwt aan de zorg van God.

Tijdens het werken met de twaalf stappen kun je tot confronterende inzichten komen over hoe je jezelf behandelt, hoe je over jezelf denkt en hoe je anderen behandelt. Dit kan allerlei gevoelens oproepen waar je in het begin misschien voor terugschrikt. Het is heel gezond om al die gevoelens te voelen en om te rouwen over wat je ontdekt. Van het werkelijke voelen gaat een helende werking uit ook al is dat, als je er midden in zit, niet altijd even leuk om te ervaren. Weet dat je jezelf een enorme dienst bewijst door al die gevoelens te voelen. Heling van codependency betekent dat je een gezonde relatie opbouwt met jezelf en je gevoelens en dat je leert om van jezelf te houden en voor jezelf te zorgen.

Lees ook:

• Codependency symptomen
• Codependent relatie met de maatschappij

Om deze vraag te beantwoorden pak ik er de ‘Bijbel’ op het gebied van codependency bij: Melody Beattie’s boek ‘Codependent No More’. Het boek is in het Nederlands vertaald onder de titel ‘Leef je eigen leven’.

In dit boek beschrijft Melody Beattie een aantal kenmerken van codependency. Omdat het zo’n uitvoerige lijst is, noem ik hier alleen enkele hoofdpunten (door mijzelf hier en daar aangepast en aangevuld):

De zorg voor anderen

In het Engels: caretaking. Van alle kenmerken is dit volgens mij DE klassieker: jezelf verantwoordelijk voelen voor andere mensen, voor wat ze voelen, denken, doen, kiezen, nodig hebben (behoeften) en hun welzijn. Als gevolg hiervan is iemand met codependency zodanig op anderen gefocust dat hij/zij niet of nauwelijks in verbinding staat met zijn/haar eigen gevoelens en behoeften of met hoe hij/zij zelf ergens over denkt, met zijn/haar eigen keuzes, verlangens en welzijn.

Gering gevoel van eigenwaarde

Hierbij kun je onder andere denken aan jezelf overal de schuld van geven, bang zijn om fouten te maken, moeite hebben met het ontvangen van complimenten, bang zijn om te worden afgewezen, slachtoffergedrag, voortdurend negatief over jezelf oordelen, denken dat je niet goed genoeg bent, van jezelf verwachten dat je alles perfect doet, eigenwaarde ontlenen aan het helpen van anderen, aardig gevonden willen worden (people pleasing).

Obsessief gedrag

Jezelf overal zorgen over maken en dat de hele dag door (en soms ook ’s nachts). Veel met anderen bezig zijn, over anderen denken en praten en daar ook niet mee kunnen stoppen. Alle energie richten op andere mensen en hun problemen. Veel piekeren en jezelf zorgen maken.

Alles in de hand willen houden.

In het Engels: controlling. Naast ‘caretaking’ is ook ‘controlling’ een klassieker onder de symptomen van codependency. Denk hierbij aan gebeurtenissen en andere mensen proberen te controleren. Anderen ergens toe dwingen, de baas spelen, ongevraagde adviezen geven, manipuleren, proberen anderen zich schuldig te laten voelen.

Afhankelijkheid

In het Engels: dependency. Daar komt het woord co-dependency ook vandaan: mede-afhankelijkheid. Jezelf afhankelijk maken van dingen buiten jezelf en van andere mensen. Dit leidt tot codependent relaties met anderen, relaties die ongezond zijn. Verwachten dat de ander in de relatie jou gelukkig maakt. Onacceptabel gedrag in een relatie accepteren zoals fysiek, emotioneel en verbaal geweld.

Slechte communicatie

Niet zeggen hoe je je voelt en wat je nodig hebt en het aan de ander overlaten dat maar te raden. Indirect communiceren en hints geven aan de ander in plaats van helder en direct zijn. Geen nee durven zeggen. Jezelf voortdurend verontschuldigen. Denken dat wat je te zeggen hebt onbelangrijk is. Dingen zeggen waarvan je denkt dat anderen ze graag willen horen. Pas met je eigen mening voor de dag komen als je de mening van anderen kent.

Moeilijk grenzen kunnen stellen.

In het Engels: boundaries. Grenzen stellen heeft zowel betrekking op grenzen naar anderen toe (external boundaries) als grenzen naar jezelf toe (internal boundaries). Moeilijk grenzen stellen naar anderen toe kan betekenen dat je onacceptabel gedrag accepteert waardoor je pijn gedaan wordt, gekwetst of vernederd. Moeilijk grenzen stellen naar jezelf kan betekenen dat je bijvoorbeeld meer eet en drinkt dan gezond voor je is. Of dat je andere dingen doet die ongezond voor je zijn of die je op kortere of langere termijn schade toebrengen.

Een ander codependency kern-issue dat ik niet in de lijst van Melody Beattie heb gevonden is zwart/wit denken, denken in extremen, in  goed/fout.

Het gevaar van lijstjes is dat er altijd wel iets tussen zit dat herkenbaar is. Don’t worry: we leven in een dysfunctionele codependent maatschappij en we vertonen allemaal in meer of mindere mate symptomen van codependency. Onze hele maatschappij vertoont symptomen van codependency.

Melody Beattie schreef als vervolg op ‘Codependent No More’ een tweede codependency klassieker. Deze is voor zover ik weet niet in het Nederlands vertaald. Dit boek heet ‘Beyond Codependency’ en gaat over het recovery proces (genezing, herstel) van codependency. Ander onmisbaar gereedschap bij het recovery proces is het twaalf stappen programma. Het twaalf stappen programma is een spiritueel programma dat onder andere met veel succes door de AA wordt gebruikt. Codependency is in de bron een spirituele ziekte. In het Engels: ‘spiritual dis-ease: not being at ease, at one with Spiritual Self’ (citaat van Robert Burney op zijn website Joy2MeU )

Via deze link vind je een artikel op de Joy2MeU website van Robert Burney over het twaalf stappen programma. Onderaan het artikel staan verschillende versies van het twaalf stappen programma waaronder een versie voor codependents.