Wat zullen de buren denken?
Geplaatst op 16 April, 2010
Ouders gebruikten vroeger, sommigen nu nog, allerlei soorten geschut om hun kinderen te controleren en te manipuleren. Deze week hoorde ik een voorbeeld van zo’n methode voorbij komen: de wat-zullen-de-buren-denken-methode.
Voor alle kinderen die geconfronteerd worden met deze methode heb ik de volgende tip.
Als je ouders zeggen: ‘Wat zullen de buren denken?’, dan antwoord je met ‘Wat zullen de buren denken?’. Inderdaad, jouw buren zitten ook te denken aan wat hun buren zullen denken. Jouw buren hebben het zo druk met nadenken over wat hun buren zullen denken, dat ze echt geen tijd hebben om na te denken over wat jij aan het doen bent.
Want dat is wat buren doen: denken over wat de buren zullen denken. Iedereen denkt na over wat een ander ervan zal denken. En daar heeft iedereen het vreselijk druk mee. Jouw ouders bijvoorbeeld.
Tot zover deze kindertip. Ik wou dat ik hem vroeger had gekend 
Bewaard onder vaderschap | 18 Comments
Het meest achterlijke oordeel aller tijden: stout
Geplaatst op 29 March, 2010
Sinds een tijdje zegt mijn dochter: ‘tout, tout, tout’. Ik denk, laat ik beginnen bij het begin en dat is de ontkenningsfase: ze bedoelt het Franse woordje ‘tout’ en spreekt dat op z’n Nederlands uit. Ja toch?
Ontkenning en boosheid
Maar aan alles komt een eind en ook aan de gelukzalige ontkenningsfase. Ze bedoelt stout. Ze heeft een nieuw woord geleerd, uitgerekend een woord dat ik nooit gebruiken omdat ik het verafschuw. Zul je altijd zien dat ze het dan ergens anders leert en het woord alsnog zijn intrede doet in huis.
Ik voelde me boos kan ik je zeggen. Boos omdat ik graag wil dat het meest achterlijke oordeel aller tijden (en dat is ook een oordeel) haar bespaard blijft. Boos omdat als ik er met andere mensen over praat, ik dan als antwoord krijg dat stout nou eenmaal overal in de maatschappij wordt gebruikt en onze maatschappij nou eenmaal zo is.
Zo is onze maatschappij nou eenmaal
En dat vind ik wel zo’n ongelooflijke dooddoener: zo is onze maatschappij nou eenmaal. Als we onze maatschappij als uitgangspunt nemen dan kunnen we maar beter meteen ophouden te bestaan. Oorlog? Oh, zo is onze maatschappij nou eenmaal. Criminaliteit? Oh, zo is onze maatschappij nou eenmaal. Armoede? Oh, zo is onze maatschappij nou eenmaal. Vervuiling? Oh, zo is onze maatschappij nou eenmaal.
Negeren of erover praten?
Eerst riep ze alleen maar ‘tout, tout, tout’ en sinds een paar dagen roept ze ‘papa tout’.
Mijn eerste strategie was om er niet op in te gaan. Toen ze er weer mee begon toen ze naast me op de bank zat, besloot ik het haar te vragen: ‘Als jij tout zegt, bedoel je dan stout?’. ‘Ja’ zei ze. ‘Wil je horen wat dat woord met mij doet?’ vroeg ik haar. Weer zei ze ‘ja’.
Ik nam even tijd voor ademhaling, voelde diep van binnen hoe ik me voel als ik het woord stout voor de geest haal en ontdekte dat ik me helemaal niet boos voel maar verdrietig. Ik had echt verbinding met het gevoel van verdriet en met haar, ze was één en al aandacht.
‘Als ik het woord stout hoor voel ik me verdrietig omdat ik…. ‘ En in plaats van dat ik even mijn mond hield om gewoon bij mijn gevoel en in verbinding te blijven, schoot ik in mijn hoofd en wilde gaan vertellen. Ver kwam ik niet want bij de tweede zin begon ze een liedje van K3 te zingen.
Er zit natuurlijk wel iets van waarheid in dat woorden als stout nou eenmaal in de maatschappij worden gebruikt en wel in die zin dat ik geen cordon sanitaire kan aanleggen rondom iedereen die het woord stout gebruikt.
Maar wat is stout eigenlijk? Wanneer noemen we iets of iemand stout?
Om te beginnen maak ik onderscheid tussen iets stouts doen en stout zijn. Iets stouts doen is simpelweg iets doen waarvan een ander wil dat je het niet doet. Een ouder wil graag dat een kind van de knopjes van de tv afblijft en het kind doet het toch. Aan de knopjes zitten wordt dan stout genoemd. Stout is in zo’n geval een oordeel over het gedrag, over het aan de knopjes zitten.
Maar vaak ook wordt niet het gedrag stout genoemd, maar het kind zelf: ‘jij bent stout’. Ook dit is een oordeel maar nu niet over het gedrag maar over het kind zelf, over het wezen van het kind. Elke zin die begint met de woorden ‘Ik ben…’ of ‘Jij bent…’ is uitkijken geblazen en bij kinderen geldt dat in het bijzonder.
Maar waarom zou je het gedrag of het kind stout noemen? Als je er vanuit behoeften naar kijkt, handelt het kind vanuit autonomie behoefte. Dezelfde autonomie behoefte van waaruit een automobilist beslist om op de snelweg geen 120 maar 130 kilometer per uur te rijden.
Natuurlijk wil je als ouder dat je kind bepaalde dingen niet doet, bijvoorbeeld omdat je wilt dat het kind veilig is. Ik zeg: vertel het er dan bij! Mijn dochter springt graag op de bank. Heerlijk vindt ze dat en het is een plezier haar te zien genieten als ze op de bank springt. Maar ze mag alleen op de bank springen als ik er naast zit. Als ik in de keuken ben, mag ze niet op de bank springen. Elke keer als ze toch probeert om op de bank te springen als ik niet naast haar zit, zeg ik haar waarom ik dat niet wil: omdat ik graag wil dat ze veilig is. En ik vertel haar ook het alternatief erbij, bijvoorbeeld: ik wil dat je even wacht tot ik naast je zit.
Er is niks stouts aan om te proberen op de bank te springen als ik er niet bij ben. Zij heeft haar behoefte aan spelen, bewegen en plezier en ik heb mijn behoefte aan veiligheid. Zij zorgt voor haar behoeften door bijvoorbeeld te springen en ik voor de mijne door ervoor te zorgen dat ik naast haar zit terwijl ze springt.
Gedrag kan wel consequenties hebben
Als je vanuit je autonomiebehoefte 130 over de snelweg rijdt kan de consequentie zijn dat je een bekeuring krijgt. Als mijn dochter keer op keer probeert op de bank te springen terwijl ik in de keuken bezig ben, kan de consequentie zijn dat ik omwille van de veiligheid besluit haar van de bank te halen. Als ik dat doe, vertel ik haar erbij waarom ik het doe. Maar is zij dan stout? Nee.
Nu zij het woord stout heeft geleerd noemt ze mij stout als ik niet doe wat zij wil. Dat heeft ze van andere volwassenen geleerd: als en kind de wil van de volwassene niet volgt, is het kind stout. Kinderen die dit leren noemen volwassenen (en ook andere kinderen) die de wil van het kind niet volgen daarom ook stout.
Op weg naar acceptatie
Zoals ik aan het begin van deze blog schreef is aan mijn ontkenningsfase een eind gekomen. Ik kan niet langer ontkennen dat mijn dochter een woord gebruikt dat ik verafschuw. Maar net zoals in een rouwproces kan ik nog niet helemaal accepteren dat ze dat woord van anderen heeft geleerd. Ik wil accepteren dat, ook al doe ik nog zo mijn best haar iets te leren of juist te besparen, er altijd andere mensen en situaties zullen zijn waar ik geen invloed op heb.
Het accepteren van verlies of iets pijnlijks is een rouwproces en bestaat volgens Elisabeth Kübler-Ross uit een aantal fasen: ontkenning, boosheid, onderhandelen en vechten, depressie en uiteindelijk aanvaarding. Fasen die elkaar in de praktijk natuurlijk niet lineair opvolgen maar die kris kras door elkaar kunnen lopen. .
De weg naar acceptatie vraag ik mezelf af of ik niet overbeschermd handel door het woord stout bij haar vandaan te willen houden. Mijn dochter is natuurlijk geen kasplantje dat na het eerste de beste keer dat iemand ‘stout’ zegt, wordt weggeblazen. Tegelijkertijd heb ik als ouder wel een verantwoordelijkheid als ik het gebruik van geweld herken, ook als het bijvoorbeeld om verbaal of emotioneel geweld gaat. Acceptatie houdt voor mij ook in dat ik onderscheid maak tussen wat ik wel en niet kan veranderen. Mezelf kan ik veranderen, andere mensen niet.
Wat kan ik doen? Doorgaan met het niet gebruiken van het woord stout. Doorgaan met haar vertellen waarom, vanuit welke behoefte, ik iets wel of niet wil. Doorgaan met afstemmen op haar behoeften. Doorgaan met zoeken naar mogelijkheden dat zij haar behoeften kan vervullen en ik de mijne. Doorgaan met nieuwsgierig zijn, ook als ze het over stout heeft. Doorgaan met bewustzijn en voelen van hoe een woord voor mij klinkt. Doorgaan met haar te blijven praten.
Wat wil ik leren? Een heleboel want ik wil een lerende ouder zijn. Wat ik vooral wil leren is dat als ik met haar in gesprek ben, ik in verbinding blijf met mijn gevoel. Kinderen staan in mijn beleving niet te springen om die verhalen uit het hoofd maar om de verhalen vanuit het gevoel.
En als iemand in mijn aanwezigheid mijn dochter of haar gedrag stout noemt, dan zal ik teruggeven wat dat met me doet en hoe ik het anders wil en waarom.
Je bent lief
De keerzijde van ‘Je bent stout’ is: ‘Je bent lief’. Ook daar valt veel over te zeggen maar dat is voor een andere keer. Lees over het belonen en straffen van kinderen het artikel ‘Complimenteren‘ en kijk vooral naar de twee korte filmpjes van Alfie Kohn.
Bewaard onder Communicatie, Persoonlijk, vaderschap | 10 Comments
Tags: acceptatie, behoeften, maatschappij, oordelen, rouwen
Actie is reactie
Geplaatst op 2 March, 2010
‘s Avonds breng ik mijn dochter naar bed. Ik leg haar op het aankleedkussen op de commode, trek haar pyjama aan en poets haar tanden. Terwijl ik haar tanden poets, duwt ze met haar benen tegen me aan. Ze is al zo gegroeid en zo sterk geworden, dat als ze met haar benen tegen me aanduwt, ze zichzelf met haar hoofd tegen de muur duwt. ‘Auw, muur’ zegt ze dan.
Ik vertel haar dan dat ze dat zelf doet. ‘Actie is reactie’ zeg ik, ‘Als jij tegen mij aan duwt, duw je jezelf tegen de muur’. Dan kijkt ze me aan en probeert ‘Actie is reactie’ te zeggen. Het klinkt als ‘aksieraksie’. Maar de bottomline is dat ze gewoon doorgaat met zichzelf tegen de muur aan te duwen.
Ook vanavond (het is avond terwijl ik deze blog schrijf) hetzelfde tafereel op de commode: ‘aksieraksie’.
Toen ik weer achter mijn computer zat, opende ik mijn RSS reader en las wat blogs. Er zat een hele mooie blogpost tussen van Paul de Blot: De kleuter is reeds spiritueel. Het gaat over verwondering en nieuwsgierigheid, over dat het kind wil zoeken en experimenteren. Paul de Blot geeft in zijn blogpost een mooi voorbeeld: ‘Zie hoe het kind telkens weer een glas laat vallen om vol verwachting te kijken waarheen het rolt. Mama verbiedt het en toch zet het kind door, totdat het glas kapot valt.’
Ineens zie ik mezelf staan voor die commode. Mijn dochter aan het spelend leren, onderzoeken, ervaren en experimenteren met wat er gebeurt als ze met haar benen tegen me aan duwt. En ik, de pappa die graag weet hoe iets werkt, komt met de derde wet van Newton aankakken: actie is reactie. Een groter verschil tussen hoe een kind te werk gaat en hoe een volwassene te werk gaat is nauwelijks denkbaar.
Ik ga haar vragen of ze me kan leren om te spelen, te onderzoeken, te ervaren en te experimenteren, net zoals zij dat doet. Geen Newton meer, geen actie is reactie meer.
Volgend jaar gaat ze naar de voorschool, best kans dat ze daar de juf vertelt over ‘aksieraksie’. Die juf zal niet weten hoe ze het heeft. Als de juf slim is gaat ze Googelen en komt ze met een beetje geluk op deze blogpost terecht: “Hallo juf, laat haar maar lekker veel spelen, daar leert ze meer van dan van die bullshit die ik allemaal heb geleerd.”
Bewaard onder Persoonlijk, vaderschap | 10 Comments
Tags: leren
Puzzel moeilijk
Geplaatst op 10 February, 2010
Ik kwam thuis en vol trots liet mijn dochter haar nieuwe puzzel zien: ‘Puzzel moeilijk’ zei ze. Het was de eerste keer dat ik haar het woord ‘moeilijk’ hoorde zeggen. Haar woordenschat ontwikkelt zich snel en er komen ook steeds meer andere mensen in haar leven waardoor het elke keer weer een verrassing is haar te horen praten. Bijzonder leuk om te volgen. En confronterend soms.
Confronterend omdat ze sommige dingen leert op een manier die ik graag anders wil.
Zo zegt ze sinds kort regelmatig ‘Sorry’. Ik wil niet dat ze leert om bij het minste of geringste ‘sorry’ te zeggen. Ik heb een oordeel over mensen die om de haverklap ‘sorry’ zeggen, namelijk dat het mensen zijn met een gebrek aan eigenwaarde. Ze heeft het ‘sorry zeggen’ ergens opgepikt en is er zelf mee gaan spelen. Want dat is wat ik denk dat ze doet: ermee spelen. Spelend leren. Onderzoeken hoe andere mensen erop reageren.
Vandaag was het ‘puzzel moeilijk’. Van wie heeft ze het woord ‘moeilijk’ nou weer? En wat bedoelt ze met ‘puzzel moeilijk’? Dat er meer stukjes in zitten dan in haar vorige puzzel? Is ze aan het vergelijken? Of heeft ze iemand horen zeggen dat het een moeilijke puzzel is en heeft ze dat overgenomen? Het zet me aan het denken. Een Puzzel IS niet moeilijk. Je kunt wel de beleving hebben dat iets je moeilijk afgaat. Kun je nog met nieuwsgierigheid en plezier ergens aan beginnen als je het bij voorbaat al moeilijk noemt?
Ik wil graag dat ze zo nieuwsgierig, onderzoekend en speels blijft als ze zelf wil. En ik ben bang dat niet alles wat ze van anderen hoort en ziet daar aan bijdraagt. En bij die groep ‘anderen’ hoor ikzelf ook. Ik zeg ook wel eens iets dat ik achteraf graag anders had gezegd. Ik heb geen controle over wat ze leert en hoe. Ik heb geen controle over hoe andere mensen met haar communiceren. Het enige waar ik controle over heb, is hoe ik zelf communiceer. En dat is soms al lastig genoeg. Correctie: dat ervaar ik soms als lastig.
Als ik haar binnenkort woorden als ‘lief’ en ‘stout’ hoor zeggen, dan volgt er meteen een nieuwe blogpost want van lief en stout ga ik gillen.
Bewaard onder Communicatie, vaderschap | 7 Comments
Tags: Communicatie, leren
De gevoelsexpert
Geplaatst op 26 January, 2010
We vierden de verjaardag van mijn dochter. Moet je voorstellen dat je twee jaar wordt en dat je aan een tafeltje zit midden in een kamer met een stuk of tien volwassenen om je heen plus nog wat kinderen die met z’n allen ‘Lang zal ze leven’ voor je zingen. Dan krijg je ook nog een stukje gebak voor je neus met twee kaarsjes erop en word je aangespoord die kaarsjes even uit te blazen.
Als een kind in zo’n situatie niet meteen heel erg hard gaat meezingen, meeklappen of op een andere manier blijk geeft van hetzelfde plezier als waarmee die volwassenen te keer gaan, dan krijgt het al gauw te horen: ‘Ooooh, ze is verlegen….’.
Het was een leuk feestje hoor, dat voorop gesteld, en ook mijn dochter heeft het zeer naar haar zin gehad. Maar dat tafereeltje liet me niet helemaal los. Ik heb na afloop op de video opname nog eens goed de gezichtsexpressie van mijn dochter bekeken. Ze zag er fantastisch uit maar om nou te zeggen hoe ze zich voelde?
Ik weet nog dat we tijdens een training Geweldloze Communicatie rollenspelen deden waarbij we aan de hand van aandachtig waarnemen, moesten achterhalen hoe degene die het rollenspel speelde zich voelde. ‘Makkie’ dachten we want we waren al een paar jaar met Geweldloze Communicatie bezig en dachten dat we gevoelsexperts waren.
Ik zal je vertellen: we zaten er bijna in alle gevallen naast. Door alleen maar waar te nemen kun je onmogelijk weten hoe een ander zich voelt. Het enige wat je kunt waarnemen is het verschil tussen spanning en ontspanning en de beweging daartussen. Dus wat moet je doen als je wilt weten hoe een ander zich voelt: checken! En door te checken maak je tevens de verbinding met de ander.
Nu denk ik mijn dochter aardig te kennen maar oh boy, is dat een valkuil als het de gevoelens van de ander aan gaat. Ik bekijk dus die video en kan alleen maar gissen naar hoe zij zich voelde achter dat tafeltje. Zij is expert op het gebied van haar gevoelens en ik ben expert op het gebied van mijn gevoelens.
Mijn wat-je-zegt-ben-je-zelf hypothese zegt dat een volwassene misschien zelf een beetje verlegen was. Nee, ik heb dit niet gecheckt
Bewaard onder Communicatie, Persoonlijk, vaderschap | 6 Comments
Tags: gevoelens, geweldloze communicatie
De dag die nooit mag komen
Geplaatst op 15 January, 2010
Mijn dochter leert haast elke dag nieuwe woordjes en van losse woordjes maakt ze al korte zinnetjes.
De dag die nooit mag komen komt steeds dichterbij, de dag dat ze me vraagt: ‘Papa, waarom voeren mensen oorlog?’. ‘Nou schat, dat komt omdat……’
Wat zou ik haar in hemelsnaam moeten antwoorden? ‘Nou schat, dat komt omdat mensen wetten hebben gemaakt over oorlog voeren. Als je je aan die wetten houdt, dan mag je oorlog voeren ook al is oorlog het meest verschrikkelijke wat mensen elkaar kunnen aandoen.’
Ik wil deze vraag niet hoeven beantwoorden. Ik wil dat de dag dat ze me deze vraag stelt nooit komt. Ik wil dat tegen de tijd dat ze me die vraag kan stellen, de vraag overbodig is omdat alle oorlog de wereld uit is.
Bewaard onder vaderschap | 6 Comments
Tags: vrede
Abonnement
-
-
Creative commons
Zwerven door het alledaagse van Peter de Kock is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.
Neem voor commercieel gebruik eerst even contact met me op zodat we daar een afspraak over kunnen maken.