Ik heb gemakkelijk praten als ik op Twitter al die klachten lees over de NS en over Prorail en dan denk: met klagen los je niks op en maak je het misschien alleen maar erger.

Ik heb gemakkelijk praten als ik zeg: probeer eens iets nieuws, ga niet klagen over de NS en Prorail maar ga ze steunen. Stuur warme gedachten naar de medewerkers van deze bedrijven en stuur warme gedachten naar de bevroren wissels en bovenleidingen. Moedig deze mensen aan in plaats van over ze te klagen.

Ik heb gemakkelijk praten als ik zeg dat dit concept al lang en breed bekend en beproefd is en  in de voetballerij bekend staat als ‘de twaalfde man’.

Lees ook: Klagen en erkenning geven

En dan schraap je alle moed bij elkaar om datgene dat jaren in een donkere hoek van je onderbewustzijn moest leven in de openbaarheid te brengen. Je trotseert de schaamte en de pijn, negeert alle wat-zullen-de-mensen-wel-niet-van-je-denken-gedachten en vertelt je verhaal.

Het is eruit, het is klaar. Oef, dat lucht op.

Je kijkt je gesprekspartner aan en die zegt dan zoiets als: ‘Oh, daar ben ik jaren geleden al mee gestopt‘ of ‘Oh, dat heb ik al heel lang geleden overboord gegooid‘ of ‘Oh, dat heb ik al lang en breed losgelaten‘.

Voel je het?

Daarom heet kwetsbaarheid kwetsbaarheid.

Systemen die op macht zijn gebaseerd, zijn niet gebaat bij meer menselijkheid. Sterker nog: meer menselijkheid leidt deze systemen regelrecht naar de afgrond. Dergelijke  systemen hebben juist een zekere mate van onmenselijkheid nodig om te kunnen bestaan, om de motor die deze systemen aandrijft, namelijk macht uitoefenen over anderen, te laten draaien.

Menselijkheid doet een expliciet appel op iedereen om het uitoefenen van macht over anderen in te ruilen voor het samen uitoefenen van macht. Geen macht over elkaar maar macht met elkaar.

Zoals een ijsklontje weet dat het een metamorfose ondergaat als de temperatuur stijgt, zo weten op macht gebaseerde systemen dat ze een metamorfose ondergaan als de menselijkheid stijgt. En daar zitten die systemen nou juist niet op te wachten.

Één ding is zeker: smelten zullen ze. Niet omdat wij die systemen oproepen tot meer menselijkheid, maar omdat wij meer menselijkheid laten zien.

Lees ook: Waar menselijkheid toe in staat is

Als kijker weet je één ding: als je Gerd Wiesler achter je aan krijgt, dan ga je eraan, of je nou iets gedaan hebt of niet.

Door het afluisteren leert Gerd Wiesler de leefwereld van Georg Dreyman kennen en komt hij in contact met toneel, muziek, literatuur, vriendschap en liefde, een schril contrast met zijn eigen lege, kille en eenzame leven. Langzaam maar zeker ‘breekt’ Gerd Wiesler als het ware open en in plaats van belastend materiaal te verzamelen, gaat hij Georg Dreyman helpen uit handen van de Oost-Duitse Stasi te blijven.

http://www.youtube.com/watch?v=r7rK_bfsQbs

De film deed me denken aan de oproepen die ik regelmatig op twitter lees, oproepen gericht aan de politiek, het bankwezen en het bedrijfsleven om meer menselijkheid. Oproepen waar je het alleen maar mee eens kunt zijn.

Wat ‘Das Leben der Anderen’ zo bijzonder maakt, is dat het juist de menselijkheid van een individu is (Georg Dreyman) die de onmenselijkheid van een ander (Gerd Wiesler) kraakt en doet openbarsten.

Tegen menselijkheid is uiteindelijk geen enkel systeem opgewassen. Ik denk dat het dit is wat Martin Luther King bedoelde:

‘I refuse to accept the cynical notion that nation after nation must spiral down a militaristic stairway into the hell of thermonuclear destruction. I believe that unarmed truth and unconditional love will have the final word in reality. This is why right temporarily defeated is stronger than evil triumphant.’

Oproepen tot meer menselijkheid is gemakkelijk maar net zo effectief als een alcoholist oproepen te stoppen met drinken of je ego oproepen om ‘los te laten’. Zelf meer menselijkheid tonen betekent werk aan de winkel, emotioneel werk wel te verstaan, maar het is veel effectiever.

Ik geef het toe: ik heb geen enkele ervaring met dienend leiderschap. Ik ben wel reuze benieuwd en heb daarom een mooie stageplek in de aanbieding voor zo’n dienende leider: kom mij een maandje dienen. Ik heb genoeg klusjes waar een dienend tiepje zich heerlijk op kan uitleven.

Dienend leiderschap: eerst zien, dan geloven.

De behoeften vragen niet om strijd. Die maken zich kenbaar aan de hand van gevoelens. Dat begint subtiel als een zacht en liefdevol tikje op je schouder: zou je niet eens even wat rust nemen?

Het hoofd kent die subtiliteit niet. Het kan alleen maar luidruchtig schreeuwen: je moet dit en je moet dat want anders…… Schreeuwen, oordelen en bang maken in de hoop dat je erin trapt.

Behoeften kunnen zich trouwens ook luid en duidelijk laten voelen, vooral als je ze steeds langer negeert. Dan wordt het tikje op je schouder op een gegeven moment een harde klap in je gezicht. Niet met de bedoeling je pijn te doen maar met de bedoeling om naar je lichaam te luisteren.

Wie wint?

Als de behoeften winnen, blijft het in het hoofd nog een tijdje doorzeuren. Als het hoofd wint, kan het lichaam ziek worden. Wat is erger?

Op papier is die keuze dus niet zo moeilijk te maken.